CHP GENEL BAŞKANI DENİZ BAYKAL’IN UŞAK MİTİNGİNDE YAPTIĞI

18/3/2009 · Kategori: Dosyalar

GENEL BAŞKAN DENİZ BAYKAL’IN

UŞAK MİTİNGİNDE YAPTIĞI KONUŞMA

(18 MART 2009)

Sevgili Uşaklılar, çok değerli kardeşlerim, bu büyük buluşmaya hepiniz hoşgeldiniz. Uşak’ta bu büyük ve güzel mitingde sizlerle beraber olmak benim için çok büyük bir mutluluk. Sizleri özlemiştim. Bir kez daha böyle inançlı, coşkulu, ne istediğini bilen Uşaklılar olarak sizi bu meydanda görmek beni çok sevindirdi. Hepinize hoşgeldiniz diyorum. Sizin buradaki varlığınızın çok derin anlamları var. Böyle bir coşkulu, büyük mitingi Uşak’ta yapıyor olmamızın çok büyük anlamı var. Onun ben farkındayım. Onun anlamını biliyorum. Siz buraya gelirken niye geldiğinizi biliyorsunuz. Ben sizi burada selamlarken sizin niye burada olduğunuzu biliyorum. Siz buraya Uşak sahipsiz değildir, Türkiye sahipsiz değildir demek için geldiniz. Sizi yok sayanlara biz varız, işte buradayız demek için geldiniz biliyorum. Eksik olmayın. Uşak’a ne zaman gelsem çok özel duygular yaşarım. Uşak bizim milli mücadelemizin en önemli ceplerinden birisidir. Hepimiz Uşaklıların vatanseverliğini, Uşaklıların bilincini, Uşaklıların Türkiye sevgisini biliriz. Bu duygularla bugünlere geldik. İnşallah bundan sonrada Türkiye’ye Uşak milli mücadele döneminde olduğu gibi gene sahip çıkmaya devam edecektir.

Sevgili Uşaklılar, bugün 18 Mart. 18 Mart bizim için çok önemli bir gün. Bugün Çanakkale Deniz Zaferini kazanışımızın 94. yıldönümü. Çanakkale Deniz Savaşı bilinen sıradan bir askeri başarı olmanın çok ötesinde önem taşır. Çanakkale Deniz Savaşı sadece boğazı ve İstanbul’u kurtarmakla kalmamıştır. Siyasetin 20. yüzyıldaki şekillenmesine damgasını vurmuştur. Çanakkale’de o Deniz Zaferini kazanarak Türk milleti İstanbul’u kurtarmıştır. Dünyanın en büyük sömürgesi ülkelerine birinci dünya savaşının tek mağlubiyetini yaşatmıştır. Birinci dünya savaşının en önemli zaferi Çanakkale’de gerçekleştirilmiştir ve müttefik ülkeler yeni bir durumun ortaya çıktığını, dünyada yeni bir dengenin ortaya çıktığını, istedikleri gibi artık her yere hükmedemeyeceklerini, kendilerine birilerinin çıkıp dur diyebileceğini acı bir şekilde yaşarak öğrenmişlerdir. Dünyanın en güçlü donanması Çanakkale boğazında yenilmiştir ve ondan sonra Çarlık Rusya’sı devrilmiştir. Çarlık Rusya’sının devrilmesine giden siyasetin kritik noktası Çanakkale Savaşıdır. Sadece Anadolu kurtarılmış değildir, sadece Türkleri Anadolu’dan sürüyüp atmak isteyen bir takım batılı ülkeler orada mağlup edilmiş değildir. Ta Hindistan’a, Pakistan’a kadar uzanan sömürge ülkeleri de artık Avrupa’ya teslim olmak zorunda olmadıklarını, kendi bağımsızlıklarını elde edebileceklerini Çanakkale Savaşında görmüşlerdir. Çanakkale Savaşı dünyanın siyasi haritasını değiştirmiştir. Dünyanın siyasi gidişatını değiştirmiştir. Böylesine büyük bir zaferi gerçekleştiren bir milletin çocukları olmak hepimiz için en büyük ve en haklı iftihar kaynağıdır.

Büyük şairin dediği gibi “Ecdat gökten inerek öpse o pak alnında eğer gerçekten muhteşem bir zafer”. Bu zaferin kazanılmasına katkı vermiş olan bir kısmı Çanakkale savaşında şehit olmuş, gazi olmuş bütün insanlarımızı bugün başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere hepimiz saygıyla, rahmetle anıyoruz.

Sevgili Uşaklılar, Uşak gibi milli mücadelemizin en önemli bir cephesinin yaşandığı bir kentimizde bu Çanakkale Savaşının yıldönümünü hatırlamış olmamız çok uygun düşmüştür. Bu mücadelenin anlamını en iyi sizler bilirsiniz. Uşak’ta da siz Anadolu’yu kurtarmak, Anadolu’yu işgal etmek isteyenlere hak ettikleri dersi vermek için en büyük zaferi kazandınız, en büyük mücadeleyi yaptınız. Allah sizlerden razı olsun. Milli mücadelemizin yük akı kentlerimizin başındadır Uşak.

Sevgili Uşaklılar, nasılsınız, iyi misiniz? Haliniz, durumunuz nicedir? Keyfiniz yerinde midir, gidişat yolundamıdır, kazancınız, geliriniz masrafınızı, harcamanızı karşılıyor mu? Uşak kalkınıyor mu? Uşak büyüyor mu? Borçlar ödeniyor mu? Çocuklar iş bulabiliyor mu? Uşak’taki çiftçimiz hayatından memnun mu? Ektiğinin karşılığını alabiliyor mu? Söz verilen hizmetler getirildi mi? Pancarın kotası kaldırıldı mı? Mazot düşürüldü mü? Gübre indimi? Buğday hak ettiği fiyatını bulabildi mi? Yani çiftçinin durumu iyi değil diyorsunuz. Uşak tarımın çok önemli olduğu bir kentimiz. Uşak’ta büyük çiftçilik var, tarım var. Gitti mi diyorsun? Gitti. Ne oldu? Mazota zam üzerine zam yaptılar, gübreye zam üzerine zam yaptılar, ilaca zam üzerine zam yaptılar. Çiftçinin ürününü düşük fiyata aldılar. Nasıl düşük fiyata aldılar? Gümrük kapılarını açtılar. Her şeyin ithalatı serbest dediler değil mi? Başka ülkelerin çiftçilerini devletleri destekledi. Bizim çiftçiyi bizim devletimiz desteklemedi köstekledi değil mi? Onun sonucunda bizim çiftçimizin boynu bükük kaldı öyle mi? Çiftçinin borçları ödeniyor mu? Çiftçinin yüzü gülüyor mü? Yani siz işinize geldiği için mi öyle söylüyorsunuz, gerçekten öylemi? Yani şimdi Uşak’taki şeker fabrikasında pancar üreten köylülerimiz sıkıntıya girmeye başladılar. Niye? Çünkü Türkiye’de artık pancara dayalı şeker politikası bir tarafa bırakıldı, ithalata dayalı, mısır ithalatına, tatlandırıcıya dayalı bir şeker politikası uygulanıyor değil mi? Şimdi elinizde bir şeker fabrikası kaldı. Aman ha ona iyi sahip çıkın. O da gidiyor mu? Onu da götürecekler. Bu şeker fabrikası da gidici öylemi? Peki bu son dönemde Uşak’taki çalışkan, üretici müteşebbis Uşaklıların öncülük yaptıkları tesisler var. Siz tekstil alanında iddialı, önemli bir kentsiniz. Yani Uşak herkesin yapamadığını yapıyor. Astarlık üretiyor, yaşmak üretiyor. Kapandı mı onlarda? Onlarda gitti ha? Türkiye’de bu alanda en iddialı sizdiniz. Niye gitti? İthalat kapılarını mı açtılar? Çin’den mi geldi, başka yerden mi geldi? Onlar damping yaptılar bizim sanayiyi çökerttiler. Öylemi? Peki hükümet yok mu o seyretti mi? Öylemi? Hükümet bu tabloyu seyretti diyoruz. Hatta birileriniz diyor ki seyretmekle kalsa ithalatı onlar yaptılar, onlar çökerttiler diyenlerde var değil mi? Peki Uşak’ta Türkiye’nin en önemli dericilik merkezleri vardı. Deri sanayi Uşak’ta. Tekstilde 20 bin işçi çalışıyordu benim bildiğim. 20 bin işçi vardı. Ne oldu şimdi kaç işçi var tekstilde? 2 bin değil mi? 20 bin 2 bine mi indi? Peki dericilik ne oldu? Yüzlerce deri sanayi vardı Uşak’ta ne oldu? Organize deri sanayiyemi geçti? Kaç tane geçti? 15 – 20 tane. Yenisi ne oldu? Kapandı gitti, hepsi bitti öylemi? Bu iyi bir gidiş mi? Bu Türkiye’nin kalkınmasına yardımcı olan bir gidiş mi? Halkın refahına yardımcı olan bir gidiş mi? Fabrikalar kapanmış, bizim ihtiyacımız fabrikaların yanına yeni fabrikaların açılması. Yani 3 fabrika aldıysa bunlar 6 fabrika yapacaklar. 6 fabrika yapacak ki Türkiye daha çok üretim yapsın, gençlerimiz daha çok çalışma imkanı bulsun, Türkiye’de zenginlik tabana yayılsın. Türkiye dış dünyaya ihracat yapsın. O ülkelerin mallarını, o ülkelerin işçilerinin ürettiği malları kendi işçilerimizin işine son vererek, kendi iş yerlerimizi kapatarak Türkiye’de dövizle borç almaya kalkmanın bir çıkış yolu olmadığı açık değil mi? Türkiye’de o tekstil sanayiini batıran Uşak’taki tekstil sanayiini batıran, deri sanayiini batıran bu politika değil mi? O politika neyle gidiyor? İthalatla gidiyor. İthalatın neyle yapıyoruz? Dövizle. Dövizi nasıl buluyoruz? Borçla.

Şimdi değerli arkadaşlarım, bu politika artık tıkanmıştır. Bugün geldiğimiz noktada Uşak ekonomik yanlışların, bu iktidarın ekonomik yanlışlarının en ağır bedelini ödeyen kentlerimizin arasındadır. Başkaları da var ama Uşak en ön sırada gelenlerden birisi. Burada büyük sosyal sıkıntı var, büyük ekonomik sıkıntı var. Bakın siz eskiden elimde resmi rakamlar var. Türkiye’de iller arasında en önemli kalkınma düzeyi bakımından en önde gelen illerden birisiydiniz devlet yatırımları bakımından değil mi? Size yatırım yapılırdı. Şimdi bu iktidar işbaşına geldiğinden buyana Türkiye’de Uşak’ın bütün iller arasındaki yeri daha önemi geçti, daha geriye mi düştü? Yani Uşak’a biraz daha fazla yatırım yapılan, kalkınmadan hakkını alan bir il haline mi getirdik? Yoksa daha geriye doğrumu gitti? Bakın eldeki bütün resmi rakamlar maalesef Uşak’ın bu 2002 – 2007 – 2008 şu geride bıraktığımız dönemde en büyük gerilemeyi yaşayan illerden birisi olduğunu bize gösteriyor. 81 il içerisinde 64. sıradaydı bunlar geldiği zaman. Gene çok ileri değil ama 64. sıradaydı. Şimdi 71. sıraya düştü. Türkiye’de Uşak en önemli noktada. Ankara – İzmir yolunun üzerinde, demiryolu bağlantısı var. Uşak bağlantısı var, havaalanı bağlantısı var. Çok sağlam bir altyapısı da var. Sanayii her alanda ustasıyla, bilinçli işçisiyle, şirketleriyle oluşmuş. Yani kalkınmanın en iyi şekilde gerçekleştirileceği yerlerden birisi. Biz Uşaklıyız bir şehir ağlıyor diyor. Sadece Uşak spora değil, ekonomideki sıkıntılara da Uşak’ın üzülme hakkı vardır. Herkesin bunu çok iyi bilmesi lazımdır. Uşak’a bu dönemde en büyük haksızlık yapılmıştır. Uşak’ın verdiği vergiyle Uşak’a gelen yatırım arasında bir mukayese yaptığınız zaman Uşak’ın en çok zarar yaşayan illerden birisi olduğu görülüyor.

Şimdi böyle bir tablo var. Bu gerilemeyi, bu sıkıntıyı değerlendirirken şunu da unutmayın. Türkiye bu iktidar döneminde olağanüstü kaynak kullandı. Bunlar işbaşına geldiği zaman Türkiye’nin ortak borcu 220 milyar dolardı. Yani 80 küsur yıllık cumhuriyet döneminin, gelmiş geçmiş bütün hükümetlerin, Atatürk İnönü döneminden başlayın Celal Bayar – Menderes döneminden, Süleyman Demirel döneminden, Turgut Özal döneminden Erbakan’a kadar, 2002’ye kadar bütün hükümetlerin ortak borcu 220 milyar dolar. Yani Türkiye’de ne yapıldıysa 2002’de. Keban’ından, Atatürk barajından Uşak şeker fabrikasından, dokuma fabrikalarından Karabük demir-çeliğinden, Ereğli demir-çeliğinden, İskenderun demir-çeliğinden, Seydişehir alüminyumundan, Sümerbanklarından, Etibanklarından üniversitelerine, Silahlı Kuvvetlerine, petro-kimya tesislerine, rafinerilere, tüpraşa, ataşa, ipraşa kadar ne varsa Türkiye’de büyük tesis, ekonomik işletme hepsi yapıldı bütün hükümetler tarafından. Sulama tesisleri yapıldı, Keban yapıldı, Atatürk barajı yapıldı, büyük işler yapıldı. Demiryolları döşendi, limanlar yapıldı. Sonuç; 220 milyar dolar borç. Bunlar devraldı 7 yılda bu borcu ekonomi patladı, büyük kalkınma sağlandık, Türkiye artık zenginleşti dedikleri halde, zenginleşen ülke ne yapar? Önce gider borcunu öder değil mi? Borç zincirinden kurtulur değil mi? Madem Türkiye zenginleşti o geçmiş hükümetlerin 220 milyar borcunun 20 milyar dolarını ödeyiverseydin. 200’e düştü mü borç? Hayır. Ne oldu? Arttı. Nereye attı? 250’yemi, 300’e mi, 400’e mi? 500’e arttı 500’e. Yani bu ne demek sevgili Uşaklılar? Türkiye 220 milyar dolar borçla devralındı bunlar tarafından. 7 yılda o 80 yıldaki borcun üzerinde 280 milyar dolar ek borç yapıldı. Toplam borç 500 milyara çıkarıldı. Şimdi bu ne demektir? O kadar para harcadı demektir hükümet. 280 milyar dolar geçmiş hükümetlerin hiçbirisinin harcamadığı kadar parayı 7 yılda harcıyorsun. Ne muazzam para. Ayrıca birde elde avuçta ne varsa tümünü sattılar. Geçmiş hükümetlerin yaptıklarını, eserleri, tesisleri, işletmeleri ucuz pahalı demeden, yerli yabancı demeden elden çıkardılar, sattılar. Onun parasını da aldılar. Öyle değil mi? Hem sattılar, hem de onu yapan insanlara Allah razı olsun, teşekkür ederiz, siz bu güzel işleri yapmışsınız bak şimdi biz artık bunu satıp bundan yararlanıyoruz. Allah sizden razı olsun, teşekkür ederiz demeyi bile akıl etmediler. Tam tersine o dönemleri başta İsmet Paşa dönemi olmak üzere en ağır ifadelerle, suçlamaktan geri kalmadılar. 300 milyar doların üzerinde para harcadı bunlar. Nereye gitti bu para? Uşak’a ne geldi buradan. 300 milyar dolardan Uşak’a ne geldi? Bir fabrika var mı, bir işyeri var mı? Bir büyük tesis var mı? Gelmedi değil mi? Nereye gitti bu para? Bakın işte olay bu. İşi sağlam tutacaksınız. Yani Türkiye’de şimdi o borç kimin borcu? Milletin borcu. Kim ödeyecek o borcu? Bunlar ödeyecek. İnşallah yarın siz yetti artık diyeceksiniz, oylarını kısacaksınız, bunları düşüreceksiniz. Ama bunların borcunu gene memleketin namuslu, dürüst devletleri ödemeye devam edecek.

Şimdi çiftçi böyle. Esnaf nasıl esnaf rahat mı? Esnafın işi yolundamı? Çekler, senetler dönüyor mu? Çocukların primi, sigortası ödeniyor mu? Esnafın geçimi yerinde mi? İşler açıldı mı? Siz ne yapıyorsunuz bu durumda? Borçlanıyorsunuz herhalde. Borçları ödüyor musunuz? Borçlar ödeniyor mu? Ne yapıyorsunuz? Bir bankanın kredi kartıyla bir başka bankanın borcunu çeviriyorsunuz değil mi? Döndürüyorsunuz. 1-3-5 Allah ne verdiyse öylemi? Dönüyor dönüyor da bazen tökezlemiyor mu bu? Bazen de tökezliyor. Bakın geçen sene 2007’de önce evvelki sene 200 bin kişi borcunu ödeyemez hale gelmişti. 2008 sonunda 600 bine geldi. Şimdi sadece Ocak ayında 138 bin kişi borcunu ödeyemedi. Yani Allah muhafaza 1,5 milyona gidecek bu yıl. Sadece kredi kartını ve ferdi borcunu ödeyemeyen insan sayısı 1,5 milyon.

Şimdi değerli arkadaşlarım, çiftçi borcunu ödeyemiyor haciz geliyor değil mi? Bakın geçen gün söyledim burada da söyleyeyim. Başbakan bu konuda bazı iddialar yaptı ona da cevap vereyim. Elimde bir çiftçiye yapılan tebligat var. Bu tebligatta şu söyleniyor. Çiftçi 4 milyar borç almış. Borcunu ödemeye çalışmış ama ödeyememiş, borcu 878’e indirmiş. Ana parasını 878’e indirmiş aradaki farkı vermiş. Şimdi banka diyor ki sen borcunu silemedin, borcunun önemli bir kısmını ödedin ama bir defa 878 ana para borcun var. Buna temerrüt faizi, gecikme faizi, aşırı faizde yükleyeceğim diyor. Senin bu faizinin tutarı da 38 milyar 648 milyon lira diyor. Sadece temerrüt faizi. Buna banka, sigorta 1.9 milyar ekleyeceğim diyor. İcra ve takip masrafı da 2,5 milyar ekleyeceğim diyor. Cemanyekun arkadaş senin o aldığın 4 milyar paraya karşılık bir kısmını ödedin, 3 milyarından fazlasını ödedin 878’e indirdin ama senin hala 43 milyar 959 milyon borcun var diyor. Şimdi bunu banka o çiftçiye tebliğ etmiş. Ben dün bazı yerlerde evvelsi gün bunları söyledim. Başbakan diyor ki, sana yanlış bilgi veriyorlar diyor. Bu bilgi doğru değil diyor. O borç diyor ta eski hükümetler döneminden geliyor diyor. Bizim borcumuz değil diyor.

Şimdi bizim zamanımızdaki o uygulama değil diyor. Bakın elimde yazı, resmi yazı. Bu borç 2004 tarihinde açılmıştır. 2004 yani AKP’nin iktidara geldiği tarihteki borçtur ve bu borcun 17 Mart 2008 tarihindeki durumuna ilişkindir bu gelen yazı. Yani AKP’nin kendi içinde yaşadığı tablo. Bu borç çiftçinin ne halde olduğunu gösteren bir somut örnek. Çiftçi böyle. Vatandaş işinden atılmış, borcunu ödeyemez hale gelmiş, sıkışmış. Temerrüde girdin mi yandın. Buna bir çare bulmak lazım. Bakın Türkiye ekonomik krize girdi biz daha geçen Eylül ayında bu sıkıntıyı görerek çıktık dedik ki, bu gidişi önlemek için şu şu şu tedbirlerin alınması lazım. Eylül ayında söyledik. Kulak asmadılar. Geçenlerde Başbakan bize meydan okudu bir çaren varsa söyle diye. Bizde çıktık ertesi sabah çareyi söyledik. Bu bize meydan okumaya başladı, öğren de gel, 40 fırın ekmek yemen lazım falan diye ağzını bozdu o bildiğimiz Tayyip Erdoğan üslubuna girdi. Ama aradan 2 hafta geçti, 2 hafta sonra şimdi bizim önerdiğimiz politikayı uygulamaya başlıyor. Biz ona demiştik ki bakın otomotivden ve beyaz eşya üretiminden vergileri indirin. 6 ay için indirin dedik onlar 3 ay için uygulamaya koydular. İnşallah onu da uzatacaklar. Yani bu işin sadece bir tanesi. Halbuki bizim başka önerilerimiz var. Mesela biz diyoruz ki, çalışan insanın üzerinden %50’ye yakın vergi alınıyor, stopaj alınıyor, prim alınıyor. Çok fazladır. Dünyadaki en yüksek oran. Yani şu sırada bir insanı çalıştırmak, iş vermek, ona aylık vermek, maaş vermek ekonomiye, topluma yapılabilecek en büyük hizmet. Bunu yapan insana şimdi diyor ki maliye madem senin imkanın var, yanında bir işçi çalıştırıyorsun ona verdiğin paranın yarısı kadar bana da ödeme yapacaksın. Bizde diyoruz ki, kardeşim maliye çekil aradan. Bırak vatandaş imkanı var adam çalıştırıyor, çalıştırıversin. Böyle üzerine yürüme. Makul bir şekilde indir o yükünü. Bak dünyada hiçbir ülke senin kadar almıyor. Üstelik Türkiye birde krize girdi. Krizde sen adam çalıştırmayı bu kadar yüksek vergilendirebilir misin? Vergilendirirsen insanlar yatırım yapabilir mi, işçi istihdam edebilir mi? İşçi istihdam edilmezse ekonominin çarkları dönmez. Ailelerin cebine para girmezse sanayiinin ürettiği malları kim alacak? Neyle alacak? Evine ekmek götürmek imkanından mahkum kalmış insanlara sen ayrıca birde bana vergi ver diye niye ek bir eziyet ediyorsun. Ne gerek var buna diye söylüyoruz. Şuana kadar kulak asmadılar. Ama yazın bir kenara yakında bunu uygulamak zorunda kalacaklardır. Biz bunu yıllardır söylüyoruz. Türkiye’nin kalkınması için çalışan insanın üstünden bu kadar vergi istemeyeceksin. Çünkü bir insanı çalıştırmak topluma, ekonomiye yapılabilecek, sosyal hayata yapılabilecek en büyük katkıdır diyoruz. Buna kulak asmadılar. Şimdi yakında göreceksiniz bunu da yapacaklar. Kardeşim niye eziyet ediyorsun. Bak ben sana Eylül’de söyledim. Eylül’de söylediğimi yapsaydın ya Türkiye bu noktaya gelmezdi. Benden tedbir istedin söyledim iki hafta sonra uygulamaya koyuyorsun. Niye bu kadar gecikiyorsun. Bak şimdi söylüyorum tedbiri. Çalışan insanın üzerinden bu kadar vergi alma, kaldır onları. Bunu da yapacaksın.

Sevgili Uşaklılar, Türkiye’de ekonomik yanlışlıklar yapılıyor. Türkiye’nin en hızlı kalkınacağı dönemi bunlar israf ettiler. 2002’de dünya o kadar uygun bir noktadaydı ki, o kadar bol para vardı ki, demin anlattım o kadar parayı aldılar. O aldıkları parayı yatırıma koyacaklardı, kalkınmaya, sanayileşmeye, altyapı yatırımına Türkiye’nin ilerlemesine harcayacaklardı. Bunlar gösterişe harcadılar, israf ettiler ve yolsuzluklara kaptırdılar, harcadılar. Türkiye bugün şimdi bu sıkıntının içine girdi. Yolsuzluklar konusunu da izliyor musunuz Uşaklılar? Biliyorsunuz değil mi? Uşak’ta da yolsuzluklar var mı? Çok mu? Şimdi bakın yolsuzluklara hep yıllardır tanık oluyoruz. Ama artık yolsuzlukta Türkiye çağ atladı çağ. Çağ atladık. Yani eskiden yolsuzluk bireysel, kişisel bir olaydı. Şimdi öyle değil. Şimdi nasıl oluyor yolsuzluk? Teşkilatlı. Yani şimdi yolsuzluk yapacak olan bir kişi bir fırsat bulup vur kaç yapmıyor. Bir araya geliyorlar 40 kişi, 50 kişi bir tezgah kuruyorlar, bir teşkilat kuruyorlar, şirket kuruyorlar, dernek kuruyorlar. Muhasebecisi var, başkanı var, yatırım uzmanı var, halkla ilişkiler uzmanı var. Bir teşkilat. Hep beraber çıkıyorlar ve diyorlar ki nereden parayı bulacağız mesela? Diyorlar ki Almanya’daki vatandaşın Ramazan mübarek gün fitre ve zekatlarını toplayalım. Onlara gidelim diyelim ki, yardım paralarınızı bize verin. Biz açları doyuralım, yoksulları giydirelim, sizin hayır işinizi biz yapıverelim, bize emanet edin diyorlar. Almanya’daki vatandaşta parasını bunlara trilyonlarca veriyor. Bunlar alıyorlar o parayı bir kurye aracılığıyla Türkiye’ye gönderiyorlar. Türkiye’de ne oluyor o para? Kendi adlarına şirket kuruyorlar. Kendi mülkiyetlerinde şirket kuruyorlar, televziyon kanalı kuruyorlar. O parayla, o televizyon kanalı ne anlatıyor vatandaşa? Aman Recep Tayyip Erdoğan gibisi yoktur, aman AKP’ye destek olun bunu anlatıyor. Şimdi bu tezgah ortaya çıktı. Alman hükümeti derhal konuya el koydu, konuyu inceledi ve hemen birilerini yargıladı. Sonrada bize bir yazı yazdı dedi ki, bak ben burada bunları yakaladım ama asıl elebaşıları Türkiye’de. Bak isimleri de şunlar dedi. Gereğini de sen yap dedi Türkiye’ye yazı yazdı. Aylar geçti Türkiye’de kimsenin kılı kıpırdamıyor. Onun üzerine biz çıktık hükümete dedik ki, niye bu konuyu incelemiyorsunuz? Bize Almanya’ya yazı yazdık dosyayı göndersinler. O dosya gelsin bakarız dedi. Bizde dedik ki onlara Almanya’dan ne dosya bekliyorsun. Almanya kendi emniyetiyle, savcısıyla, hakimiyle gereğini yapmış. O suçu işleyenler bizim vatandaşlarımız. Bu sahtekarlar bizim vatandaşlarımız. Aldatılan vatandaşlar bizim vatandaşlarımız. Kurulan şirketler bizim şirketler, parayı taşıyan bizim vatandaşımız. Kurulan televizyon kanalı bizim televizyon kanalımız. E Alman mahkum etti sen dosyası bekliyorsun. Senin kanunun yok mu, senin jandarman yok mu, emniyetin polisin yok mu, senin savcın yok mu, hakimin yok mu, senin hukukun yok mu, senin vicdanın yok mu dedik. Dosyayı bekliyoruz diyor. Ya dosyayı Almanya’da kaplumbağanın sırtına koysalar 6 ayda Türkiye’ye gelirdi. Baktık bunların getireceği yok ben bir arkadaşımdan rica ettim ya git şu dosyayı getir Almanya’dan diye. Gitti Almanya’dan dosyayı aldı getirdi. Meydanlarda bende gösterdim. Dedim ki, dosya dosya diyordun işte al sana dosya. Şimdi Başbakan buna cevap veriyor diyor ki, kırtasiyecilerde kırmızı kaplı dosya çok diyor. Rahat adam, geniş adam, umurunda değil. Kırmızı kaplı dosya çokmuş. Sen dosyanın kabını, rengini bırak da içindeki belgelere gel! Şimdi bu olay ortaya çıkınca ben Başbakana sordum tanıyor musun bunları? Ik mık cevap veremez vaziyetlerde. Sonradan anlaşıldı ki çocukları bacanakmış.

Değerli arkadaşlarım, bu teşkilatlı diyorum ya bu iş böyle yapılıyor. Üstelik birde hükümetin himayesinde yapılıyor. Hükümet bunlara ne diyor? Siz kamuya yararlı derneksiniz diyor. Bak bak. Bunlara kamuya, millete hayırlı, yararlı derneksiniz diyor. Bütün devlet teşkilatının kapıları açılıyor bunlara. Ondan sonra birde bunlara vergi muafiyeti veriyor. Senin topladığın paradan, kazancından hiç vergi vermene gerek yok. Niye? Çünkü sen hayırlı iş yapıyorsun. Bunlara vergi muafiyeti veriyor ama bu vatan için gözünü budaktan sakınmayan, canını veren, mayına basıp bacaklarını, kolunu kaybeden şehitlere, gazilere, onların ailesine yardım etmek için kurulmuş Mehmetçik vakfına o vergi muafiyetini tanımıyor. Onlara yapılan bağıştan vergi alıyor.

Değerli arkadaşlarım, bu ne anlayıştır? Yani bu yolsuzluğa bakınca hem teşkilatı görüyoruz bir, hem devlet himayesini görüyoruz, iktidar himayesini görüyoruz iki. Ayrıca ne görüyoruz? Arkadaşlar, yolsuzluk yapan insanlar bile, hırsızlar bile belli ahlaki ölçüleri ister istemez gözetirler. Herkesin bir sınırı vardır. Bunlar öyle bir istismar yapıyorlar ki sadece vatandaşı değil, ondan fitresini, zekatını, yardım parasını toplayarak onun inancını, dinini, imanını, kitabını, İslamiyet’in gereğini, Allah’ı, peygamberi de dolandırır vaziyete düşüyorlar. Adam oraya hayır için para veriyor vatandaş. Para nereye gidiyor hayra mı gidiyor? O dini vecibesini yerine getiriyor, zekatını veriyor, fitresini veriyor. Fitre, zekat yerine gidiyor mu? Peki gitmemesinin sorumlusu kim? Yani hangi vicdan bir insanın dini vecibesinin gereği olarak hayra harcanması gereken parayı oradan alıp da bir televizyon kanalı kurup kendi şahsi propagandasını yaptırabilir. Böyle bir tablo.

Şimdi sevgili Uşaklılar, bu manzarayı unutmayınız. Bu tabloları biliniz. Yani ben bunları söylüyorum. Daha başka bir sürü yolsuzluk olayı var. Tüpraş’taki yolsuzluk olayı var. Telekomdaki yolsuzluk olayı var. Bunların hepsini biliyorsunuz. Ben bunları söylüyorum Başbakan kızıyor, sinirleniyor. Halbuki sinirlenmesine gerek yok. Uşak’a gelecek diyecek ki Deniz Feneri’nin aslı budur. Baykal şöyle söylemiş, bunlar doğru değildir diye söyleyecek. Söyleyebiliyor mu? Buraya geldi mi? Gelmedi mi? Gelirse sorun Deniz Fenerini bir anlatıversin. Gelirse bir sorun Uşak’ı bir anlatıversin. Uşak’ta nasıl AKP döneminde Uşak’ın gerilediğinin bir hikayesini anlatıversin. Kapanan fabrikaları bir anlatıversin. Gittiği yerlerde bunu söylemiyor. Gidiyor gittiği yerlerde ne Deniz Fenerine cevap var ben söylüyorum. Ne ekonomik sıkıntıya, işsizliğe, ekonomik çöküntüye bir şey yok. Varsa yoksa Deniz Baykal. Varsa yoksa CHP. Yani Başbakan gece yatağa Deniz Baykal’la giriyor. Sabahleyin yataktan Deniz Baykal’la kalkıyor. Başka lafı yok. Varsa yoksa Deniz Baykal. Yani meydansa meydan. Sen meydanı bırak da diyorum gel birlikte televizyona çıkalım. Tarafsız televizyoncularda gelsin. İstersen Uğur Dündar gelsin. İstersen Ali Kırca gelsin. İstersen Mehmet Ali Birand gelsin. İstersen bak Türkiye’de çok izlenen, çok sevilen değerli bir şovmen var. İstersen Mehmet Ali Erbil gelsin. Gerçi sen artık Mehmet Ali Erbil’i kabul etmezsin. Çünkü Mehmet Ali Erbil dün çıktı böyle içinden gelen duyguları, düşünceleri o kendine özgü samimiyetiyle ifade etti. Vatandaşları da göreve çağırdı. Tarihi görevini hatırlattı milletin. Bu gidiş iyi gidiş değil aman duruma el koyun dedi ve gerekçelerini de anlattı. İsterse hem eğlenir Mehmet Ali Erbil şenlikte yapar. Gayet güzel esprilerde yapar. İsterse o olsun. Bir tarafında ben oturayım, bir tarafında başbakan otursun benim için ne söyleyecekse söylesin. Ben ağzımı açmayacağım dinleyeceğim. Sonrada müsaade etsin ben konuşayım. Buna hayır diyor, buna girmiyor. Peki buna girmiyorsun. O zaman diyorum ki bir teklif daha yapıyorum. Sayın Başbakan gel mecliste 550 milletvekili var. Bunların tümünün dokunulmazlığı var. Biz dokunmayalım hepsine de onların dokunulmazlıkları kalsın. Ama Deniz Baykal’la Recep Tayyip Erdoğan’ın dokunulmazlığını kaldırıverelim. Birlikte ikisini kaldıralım. Buna var mısın diyorum. Buna da yok. Yani bunun ne anlamı var. Bu neyi ortaya koyuyor. Yani sen konuşmadan, tartışmadan kaçıyorsun, dokunulmazlık zırhının arkasına saklanıyorsun. Başbakana kaçmak yakışır mı? Bir ülkenin başbakanı kaçar mı? Söylediklerine inanıyorsan yüzüme bakarak söyle. Bak ben söylediklerime inanıyorum senin gözlerinin içine bakarak söyleyeceğim. O bunlara diyor ki, meydana gel meydana. Geliyoruz meydana. Hatta diyor ki, sana diyor eskort verelim. Benim eskorta falan ihtiyacım yok. Sen eskortunu kendin kullan. Yanında koruma ordusu, güvenlik güçleri, arkanda panzer, önünde camır, binaların tavanında keskin nişancılar. Askeriyle, polisiyle sen git gittiğin yere. Benim bunlara ihtiyacım yok. Ben bunların hiçbirisini kullanmam. Ben halkın içindeyim, toplumun içindeyim. Sabah şafakla kalkarım sokağa çıkarım vatandaşın arasına. Yanımda koruma olmadan. Ben halkın içinde yaşıyorum. Kendi alışverişimi kendim yaparım. Alışverişe, çarşıya kendim çıkarım. Bende böyle, ailemde böyle. Bizim saklanacak gizlenecek bir şeyimiz yok. Neden kaçacağım, neden askere, polise jandarmaya, korumaya, eskorta ihtiyacım olacak. Benim alnım açık, başım dik, anamın, babamın evine girer gibi geliyorum Uşak’a. Benim niye korumaya ihtiyacım olacak, niye kaçacağım. Yalan söylemedim, milletin hakkını yemedim, yetim hakkı yemedim, haram yemedim, millete yolsuzluk yapmadım. Milleti kandırmaya kalkmadım. Alnım açık, başım dik.

Şimdi başbakan arkadan konuşuyor, boş konuşuyor, hakaret ediyor, kötü sözler söylüyor. Bildiğiniz manzara. Şimdi bunları açık demokratik tartışmaya girmiyor ne yapıyor? Şu Tunceli’de olanlara ne diyorsunuz Uşaklılar? Tunceli’de yaşananlara ne diyorsunuz? Allah aşkına? Yani elinizi vicdanınıza koyunuz AKP’li arkadaşlarıma söylüyorum olabilir ama elinizi vicdanınıza koyunuz orada yapılanlar yoksullukla mücadele anlamına mı geliyor? Yani yoksulluğumu ortadan kaldıracak? Bu nedir bu, anlamı ne bunun? Yani Türkiye’de böyle bir iş oldu mu? Tunceli’de buzdolabı dağıtıyor, çamaşır makinesi dağıtıyor. Üçlü kanepe dağıtıyor, çekyat dağıtıyor, bulaşık makinesi dağıtıyor tazyikli su yok, elektrik yok. Yani ne bu kardeşim? Niçin yapıyorsun? Yoksullukla mücadele. Yoksullukla mücadele ediyorsan gel Uşak’a. Uşak’ta niye dağıtmıyorsun Uşak’ta da yoksul var. Valiye talimat veriyor vali bunların başında. YSK çıkıyor diyor ki ayıptır olmaz böyle bir şey. Hukuk var, seçim adaleti var, doğru değildir diyor. Başbakan benim valim devam edecek beni YSK ırgalamaz diyor. Yani YSK ırgalamaz, kanun ırgalamaz, yasa ırgalamaz, anayasa ırgalamaz, ne ırgalar seni arkadaş? Ben onu neyin ırgalayacağını biliyorum. Seçimde 29 Martta milletin kararı ırgalar mı ırgalamaz mı? Hep beraber göreceğiz. Bir gösterin bakalım el mi yaman bey mi yaman? Başbakan mı yaman, millet mi yaman bir gösterin bakalım!

Başbakan valiyi seferber ediyor her türlü baskıyı yapıyor. Uşaklılar şimdi ben size soruyorum siz buraya yevmiyelerinizi alarak mı geldiniz? Size kumanyamı dağıtıldı? Vali bir yazımı yazdı? Uşak’ta bugün Deniz Baykal’ın mitingi vardır, bütün daire müdürleri, daire amirleri, memurları mutlaka o mitinge katılsınlar diye bir yazımı yazdı? Otobüs mü kaldırdı devlet? Ankara’dan otobüs kaldırılıyor mesai günü. Diyorlar ki memurlar ve eşleri, aileleri Niğde’ye gidecek Pozantı’ya orada açılış var Başbakan konuşacak. Yani Ankara’dan Pozantı’ya alkışlayıcı ekip taşıyor. Siz öylemi geldiniz buraya? Demiryolu işçileri Ankara’dan Eskişehir’e taşınıyor açılışta alkış yapsınlar diye. Öylemi? Böyle seçim olur mu, böyle demokrasi olur mu? Oluyor mu bunlar? Oluyor değil mi? Niye böyle oluyor? Ondan sonra Başbakan çıkıyor bize bağırıyor, çağırıyor. Vatandaş, 13 yaşında çocuk, babası işten atılmış, canı sıkkın. Yolda giderken otobüs geçiyor AKP otobüsü bir tantanayla çocuk kendisini tutamıyor otobüse yöneliyor diyor ki, Allah bu seçimde inşallah senin cezanı verecek diyor. Bunu duyunca hemen korumaları gönderiyorlar, çocuğu alıyorlar otobüse sıkıştırıyorlar Başbakanda pençesini geçiriyor çocuğun ümüğüne. Raporu var. Böyle bir manzara yaşıyoruz. 13 yaşında çocuk, babası işten atılmış, kızmış. Ya bırak kızıversin arkadaş. O sese kulak ver. 13 yaşındaki çocuğun o sesine kulak ver, sana uyarı o uyarı!!!

Kadın yolda geçiyor otobüs karşıda. Otobüse yöneliyor kadın diyor ki, yetti artık millete biraz huzur ver diyor. İçinden geçen sesi söylüyor. Arkasında siyasi organizasyon yok, organize iş değil bu. Vatandaş samimi, gönlünden geçeni söylüyor. Hemen kadının üzerine yürüyorlar.

Değerli arkadaşlarım, bir yanda 2 milyon, yani 2 lira temizlik parasını ödeyemediği için çocuğu öğretmeni babasına gönderiyor. Baba işten atılmış yok verecek 2 lirası veremiyor. Çocuğum veremiyorum yok param diyor. Öğretmene gidiyor anlatıyor çocuk öğretmen ben dinlemem parayı gönderecek diye koluna yazıyor gönderiyor buna. Adam daha bugün gazetelerde var. Borcunu ödeyemediği için intihar ediyor. Aile intiharları yapıyorlar. Şimdi bir yanda Türkiye’de böyle bir manzara, bir yanda Başbakanın asabı bozuk. Kendisine tepki gösterenlere sinirleniyor. Halkın rahatsızlığını güya buzdolabı, çamaşır makinesi dağıtarak, ki o buzdolabının, çamaşır makinesinin parası nereden geliyor? Kimin cebinden geliyor? Milletin parasıyla millete siyasi rüşvet verip içinde bulunduğu sıkıntıdan çıkmaya çalışıyor.

Değerli arkadaşlarım, bunları görmüyor muyuz? Bunları göre göre bunlara destek olunur mu Allah aşkına? Yani şu Deniz Fenerini yapanlara himaye getiren, sahip çıkan, davasını takip etmeyen, onların paralarıyla propagandadan medet uman bir anlayışa bu seçimde destek olur mu Allah aşkına Uşaklılar? Bunun altında yatan umutsuzluktur. Başbakan artık gidici olduğunu gördü. Abbas gidicidir. Bu iş gözüktü. Bu gidiş gözüktü. Bunu bu yollarla kaldıramazsın. Başbakan otobüsüne oyuncakları doldurmuş bir kente giderken çıkıyor kendi eliyle çoluk çocuğa oyuncak dağıtıyor. Çocuklar otobüsün peşinde koşsunlar diye. Sen o çocuklara oyuncak dağıtacağına onların babalarına iş ver, iş, iş, iş!!! Sen onların babalarına iş ver de o babalar çocuklarına hediye almanın, çikolata almanın, şeker almanın tadını, mutluluğunu yaşasınlar. Sen devletin parasıyla o çocuklara hediye dağıtarak bir şey yaptığını mı zannediyorsun? Görevini yap görevini. Senin görevin insana iş vermek iş!

Şimdi buna alet olan bir sürü memur, amir, vali hepsi aman ha bu çok kızdı, bize kızmasın ne istiyorsa yapalım anlayışı içinde. Gözlerini AKP’ye, Başbakana. Değerli arkadaşlarım, bir hukuk devletinde, bir demokraside böyle şeyler olmaz. Sen Anayasanın, devletin valisisin. Hukuk devletinin memurusun, valisisin. Hakkını bileceksin, yetkini bileceksin. Vatandaşa siyasi ayrım yapmaya senin bir hakkın var mı? Burada, Uşak’ta bir kez daha ifade ediyorum. O Valiler sakın ha arkamda Başbakan var, AKP var diye kendilerini güvende hissetmesinler. AKP ile gelenler APS’yle giderler. AKP ile gelirler Acele Posta Servisiyle giderler. İnşallah olacak. Hep beraber yapacağız bunu değil mi?

Şimdi sevgili Uşaklılar, memleketin manzarası bu. Çekilen sıkıntılar, acılar ortada. Ne olursan ol, bak ev kadınları var, emekliler var aramızda. Emekliler o sıkıntıyı yaşamıyor mu? Emeklinin aldığı para zaten kendisine ve eşine yetmiyor. Şimdi oğlan işsiz kalmış, işsiz kalan oğlana da yardımcı olacağım diye onun çocuğuna bende üç kuruş emekli maaşımdan para vereceğim diye o emeklilerin çektikleri acıları sen biliyor musun? Borcunu ödeyemeyenleri dürüst değil onlar diye suçluyor başbakan. Yani kredi kartı alanların borçlarını ödeyememesini suçluluk ve dürüstlükten uzak olma diye suçluyor.

Değerli arkadaşlarım, o insanlar o paralarla çoluğunun, çocuğunun ihtiyacını, mamasını, sütünü, televizyonlarda akşamları görüyorsunuz içiniz parçalanmıyor mu? Onları dinleyince, izleyince. İşsiz kalmış bir genç baba, yanında yeni doğmuş çocuğu çaresizlik içinde tablolar. Yani sonrada bunlara dürüst değilsiniz diyeceğiz. Sen devletin bankalarından 750 milyon dolarını o damadının başında olduğu şirketlere Sabah ve ATV’yi satın alsınlar diye verirken doğru davranıyorsun da çocuğuna süt almak için kredi kartını kullanıp borcunu ödeyemeyen insan mı dürüstlükten uzak? Bu gidişin sonuna geliyoruz. İnşallah bu seçim bir dönüm noktası olacak. Hep birlikte yeni bir başlangıcı yapacağız. Bak bahar geldi. Bahar ne demek? Yenilenme demek, tazelenme demek, temizlenmek demek. Bahar temizliğini bak hanımlar evlerinizde yapmıyor musunuz? İş yerlerinizde bahar temizliği yapmıyor musunuz? Camlar siliniyor, yerler siliniyor, badanalar yapıyor. Öyle değil mi? Biz öyle büyüdük, öyle gördük. Şimdide sizler onu yapıyoruz. Hamarat ev kadınlarımız onu yapıyor. Evi temizliyorsunuz, ortamınızı şöyle tazeliyorsunuz, yeter artık şu kışı, karı, soğuğu, karanlığı geride kaldı. Şöyle bir ferahlayalım, bir rahatlayalım, bir tazelenelim, bir yenilenelim diye düşünüyorsunuz değil mi? Bunu evinizde yapıyorsunuz Türkiye’de de lazım. Türkiye’ye de baharı getirin. Bahar temizliğini yapın, Türkiye’yi de tazeleyin, yenileyin, ferahlatın. Bütün bunların sırrı elinizde. Tamam mı?

Şimdi sizden beklediğim şu; bakın bu seçime giderken ne kadar yanlışlık varsa yaptılar. Önce bir defa hepiniz nüfus cüzdanlarınıza bir baskın kimlik numaranız orada yoksa seçime kadar onu mutlaka işletin. Yoksa bu seçime giderken nüfus cüzdanınızda eğer yeni kimlik numaranız yazılı değilse oy kullanmanıza engel olacaklar. 3,5 milyon bu durumda insan var dedi İçişleri Bakanı. Muhtemelen daha fazla. Ama 3,5 milyonunu İçişleri Bakanı kabul etti. Böyle bir şey olur mu değerli arkadaşlarım. Böyle bir şey olabilir mi? Yani adam yıllardır belli bir sandıkta oy kullanıyor, kütükte adı var, cebinde nüfus cüzdanı var, konu komşu herkes bunun o olduğunu biliyor. Adam geliyor her zaman oy kullandığı sandığa kimliğini gösteriyor, listede adı da yazılı. Diyorlar ki sen oy kullanamazsın. Niye? Çünkü nüfus cüzdanında kimlik numaran yazılı değil. Arkadaş böyle bir şey olur mu? E o gidecek yazdıracak, 3 milyon para yatıracak, 2 fotoğraf verecek, daireyi bulacak, zaman ayıracak falan, falan, falan. Yani siz vatandaş oy kullansın mı istiyorsunuz, oy kullanmasın mı istiyorsunuz? Bunu ne olur takip edin. Mutlaka işinizi yapın, konunuzun, komşunuzun, ailenizin, çevrenizin eksiğini, gediğini tamamlayın ve sandığa öyle gidin. Ve gelecek Pazar günü, bu Pazar değil, öbür Pazar günü inşallah sabahleyin erkenden kalkın yanınıza çoluğunuzu, çocuğunuzu, babanızı ve bilhassa ananızı alarak, tabi dedenizi, nenenizi de alarak ailecek cümbür cemaat bayrama gider gibi sandığa gidin. Tamam mı? Çünkü birileri boyuna bunu merak edip duruyor. Ananıza deyin ki anacığım seni görmek isteyen birisi varmış gel kendini bir gösteriver sandıkta deyiverin.

Sevgili Uşaklılar, eksik olmayın sizlerle tatlı tatlı sohbet ettik. Güzel bir beraberlik yaşattınız. Zahmet ettiniz buralara geldiniz. Bende duygularımı ve düşüncelerimi sizlere açtım, yüreğimi açtım, beynimi açtım. Samimi fikirlerimdir, samimi düşüncelerimdir. Benim derdim günlük siyaset değil. Ben Türkiye iyi olsun, milletim iyi olsun, memleketim iyi olsun istiyorum. Bizim siyaset anlayışımız külah kapma anlayışı, iktidara gelme, iktidarın nimetlerini derleme toparlama anlayışı değil. Milletin yüzünü güldürme, milletimizin başını dik tutmasını sağlama, ailesini, çoluğunu, çocuğunu mutlu edebilme mücadelesidir. Bunun için yollara düştük.

Sevgili Uşaklılar, şimdi 29 Mart’ta sandığa giderken oy vereceğiniz insanları sizlere tanıtmak istiyorum. İzlinizle Cumhuriyet Halk Partisi Banaz Belediye Başkan Adayımız Tahsin Erdem. Eşme Belediye Başkan Adayımız Ahmet Yıldırım. Karahallı Belediye Başkan Adayımız Nihat Süzek. Sivaslı Belediye Başkan Adayımız Nihat Sazlıgül. Ulubey Belediye Başkan Adayımız Ali Rıza Ada.

Şimdi Belde Belediye Başkan Adaylarımızı da sizlere sunayım. Banaz Kızılcasöğüt’ten Ömer Biçer. Banaz Büyükoturak’tan Cafer Kalpaklı. Eşme Yeleğen beldesinden Fevzi Kaya Belediye Başkan Adayımız. Eşme Güllü beldesinden Musa Kaya Belediye Başkan Adayımız. Karahallı’dan Karbasan Belediye Başkan Adayımız Kudret Suna. Sivaslı’dan Ağaçbeyli Beldesi Belediye Başkan Adayı Şadan Akçay. Sivaslı Pınarbaşı Beldesinden Ali Tuğlu. Sivaslı Tatar Beldesinden Belediye Başkan Adayımız Ahmet Karataş. Ulubey’de Avcan Beldesinden Başkan Adayımız Mümit Bayar. Hasköy Beldesinden Belediye Başkan Adayımız Aynur Yurtsever. Kuşla Belediyesi Başkan Adayımız Veli Acar. Ve Omurca Beldesi Belediye Başkan Adayımız Ali Aytekin. Nasıl ekip güzel mi? İyimi? Harika. Başkan adaylarımız nasıl? Pırıl pırıl her birisi Uşak’ın evlatları, memleketini seven, dürüst, ahlaklı, hizmet aşkıyla dolu insanlar. Değil mi? Bunlara oy verecek misiniz? Peki bu takıma, bu güzel belediye başkanları takımına bir takım kaptanı lazım değil mi? Bir takım kaptanı da bulalım değil mi? Var mı öyle bir takım kaptanı? Talat Arca Belediye Başkanımız. Güzel bir ekip, güzel bir takım. Hizmete susamış bir kadro. Uşak’ında bu hizmete ihtiyacı var. Türkiye’nin gidişatı da belli. Yani böyle bir tabloda tam zamanında inşallah bu arkadaşlarımız sizin desteğinizle görev alacaklar ve hizmet edecekler. Bugün Uşak inşallah yarın Türkiye’de iktidar. Bugün bu güzel manzaranıza bakarak inşallah Talat Arca’nın Uşak’ta belediye başkanı seçileceğinin kokusunu alır gibiyim. Yani manzara öyle gösteriyor. İnşallah Uşak’ta çok güzel bir gelişmeyi gerçekleştireceksiniz. Eksik olmayın. Bu muhteşem toplantınız bunun işareti oldu. Çok mutlu oldum. Bende hepinize yürekten bir kez daha teşekkür ediyorum ve bu seçimlerin Uşak’ımıza, Türkiye’mize, milletimize hayırlı olmasını diliyorum.

Unutulanlar: Solun ideolojik tarihi

22/9/2008 · Kategori: Dosyalar

 

1844 El Yazmaları mürekkebin kana, mürekkebin insana, mürekkebin savaşıma dönüştüğü; kıvrım kıvrım olup sararmış, unutulmuş defterlerin adıydı. Baş döndürücü bir hızla gelişen endüstri IXX. Yüzyılın ortalarına doğru sistematikleşmiş, siyasi otoriteler tarafından korunur olmuştu. Edebiyat ile felsefeye meraklı genç büyümüş, bir yıl boyunca burjuva iktisadının kavramlarını burjuva iktisadına karşı kullanmak diye tanımlayabileceğimiz bir yöntemle uzun, bir bölümü kaybolmuş defterler doldurmuştu. Filizin yeşile bürünüp başkaldırması gibi El Yazmaları ekonomi üzerine yapılan ilk araştırmaların eskizi, ücretli biçimi altındaki insan emeğinin yabancılaşmasının bir olgusal analizi, Feuerbach’dan, Rousseau’dan Rousseau’dan süzülüp gelen etkilerle ilk ekonomistlerin, Smith, Ricardo ve diğerleri üzerine ilk okumaların meyvelerindendi.

 

Paris, Café de la Régence

1844 Ağustos’unun son günlerinde Paris’te yazın sıcağından eser kalmamıştı. Tanınmış kafelerin birinde Café de la Régence’de adları unutulmayacak, birlikte yaptıkları işlerle dostluklarının düzeyi hep at başı gitmiş iki yazar tanıştı. İki yıl önce edebiyat ile felsefeye meraklı gencin çıkardığı Rheinische Zeitung gazetesinde karşılaşmışlardı. Biri diğerine yazdığı yapıtı gösterdi: "1844 Yılında İngiltere'de İşçi Sınıfının Koşulları” İngiliz, Alman ve İtalyan devrimcilerin sığınağında tek başına kalsa belki de kilometrekarelerce yayılmayıp birkaç dergi köşesinde kalacak düşünceler iki yazarın dostluğuyla perçinlendi, milyonları peşinden sürükleyecek, devletler yıkıp devletler yaratacak, savaşın ve barışın tarafını belirleyecek güce dönüştü.
Marx, felsefesinin dayanak noktası olarak insanın doğası ve toplum içindeki yerini baz aldı. Hegelci diyalektiğin yardımıyla insan doğasının değişmezliği kavramını yadsıdı. Burada amaçladığı insan doğası, fizyolojik ihtiyaçlar değildi; insanın toplum içinde yarattığı devinim ve davranış biçimiydi. Bunu da "tarihsel süreç" ve "doğa" kavramlarını bir arada ele alarak yapmıştı. Sosyal koşulların davranışı belirlemesi, doğanın insanın davranışını belirlemesinden önce gelmesi, diğer yandan bu düşüncenin insan doğasının varlığını reddetmemesi ve yabancılaşma teorisinin kuruluş altyapısı, edebiyat ile felsefeye meraklı gencin büyüdüğünde örgülediği düşünsel bütünün en belirgin yapıtaşlarıydı. Marx ayrıca insan emeğinin kaçınılmaz olarak doğal bir kapasite gerektirdiğini ama bunun da insan bilincinin aktif rolüne sıkıca bağlılığını ortaya koymuştu: “Örümcek, işini dokumacıya benzer şekilde gördüğü gibi, arı da peteğini yapmada pek çok mimarı utandırır. Ne var ki, en kötü mimarı en iyi arıdan ayıran şey, mimarın, yapısını gerçekte kurmadan önce, onu imgesinde kurabilmesidir”. {KAPİTAL/3. KISIM}

 

Devrim ve Artan Çelişkiler

Şubat 1917, dostluğun perçinlediği ideolojinin ete kemiğe büründüğü, soğuk günleri buharlaştıracak ateşi taşıyan Büyük Devrim’e tanık oldu. Yüzyıllardır iktidarı elinde bulunduran Romanov Hanedanlığı yıkıldı. Ya öncesi? 1917’ye girildiğinde Rusya, şiddetli bir ekonomik ve siyasal kriz içindeydi. Çarlık ve ordusu cephelerde ağır yenilgiler yaşıyordu. Halk yığınlarını umutsuzluk ve sabırsızlık sarmıştı. Açlık tehlikesi ülkeyi baştanbaşa etkilemişti ve milyonlar ayağa kalkmak için bir kıvılcım bekliyordu, ordu da benzer durumdaydı. Kıtlık etkisini göstermiş, huzursuzluk yaygınlaşmıştı. Açlık tehdidi, askeri araç ve gereçlerin yetersizliği orduyu bir çözülüş içine sokmuştu: “Kahrolsun Savaş!”, “Kahrolsun Polis!”, “Kahrolsun Spekülatörler!”
Katıksız bir halk devrimi sayılabilecek 1917 Devrimi işçiler ve ayaklanan halk tarafından hiçbir partinin programına ya da taktiğine bağlı olmaksızın gerçekleştirilmişti. Çarlık yönetimi sonrasında devrim kendi organlarını yarattı: burjuva ve tutucu Duma komitesi, beceriden yoksun geçici hükümet, İşçi Temsilcileri Sovyeti... Yönetim zaman geçtikçe Fabrika komitelerine kaydı, Devrimin Çocukları’na… İşçi sınıfı kurduğu Sovyetlerle Devrimin yolunu ve rotasını ısrarla gösterdi. Sovyetlerin özgürlükçü komünizmin temel organı olduğu unutulduğunda, özgürlük eşitliğe feda edilecek, işçi sınıfı yaratıcı ve yıkıcı gücüne yönelik önemli darbeler alacaktı. Derin çelişkiler çığ olmuş, tükenen her ayla birlikte büyüyordu.

 

İki Dost’un Düşkırıklığı

İki dost kapitalizmin yapısal durumunun dinamiği ve çatışması sonucu yerini kesin olarak komünizme bırakacağı konusunda aynı düşüncedeydi. Yanıldılar. Siyasi iktidar paylaşımının çevre’ye genişlemesini, ekonomik refahı, adil gelir dağılımını sağlaması umulan sistem yerini kesin olarak kapitalizme bıraktı. Yerini kargaşa, bitmez tükenmez toplumsal tepkiler, düşkırıklıkları aldı. Beyaz kâğıtların üzerine kolayca yazılıveren refah, adalet, eşitlik, özgürlük kolayca değil hiç gerçekleştirilemedi. Politika tarihi için düşüncenin somut olaylara nasıl dönüştüğü üzerine pratik edilmiş dağılış tarihi olan 1991’e dek 74 yıllık bir inceleme alanı doğdu.
Batı, sosyal devlet ilkesini anayasal rejimlerine yerleştirmeyi Sovyetler Birliği’nden öğrenmedi. Serbest piyasa ekonomisinin doğal sonuçlarından olan işçi sınıfındaki problemleri sosyal yıkımlara, kaosa neden olmaksızın katı liberalizmin sinir uçlarını törpüleyerek düzeltmeyi başardı. (Komünist jargonla söylemek gerekirse) Proleteryayı havaya fırlatılan rublelere el açmak zorunda bırakmadı; eşit işe eşit ücret, adil gelir dağılımı gibi Sovyet yöneticileri açısından ulaşılmaz sayılabilecek hedeflere büyük ölçüde ulaştı. Eksiklik ve yoksunluklar söz konusuysa bunların yalnız sosyal devlet ilkelerinin savunulmasıyla üstesinden gelinebileceği, bunun için özel mülkiyete ve diğer temel hak ve özgürlüklere son vermeye gerek olmadığı oldukça açık biçimde kendini gösteriyor.
Doğru dürüst bir işçi sınıfı oluşmadan, sendikal hareketler yaygınlaşmadan yapılmaya çalışılan solculuk, kibar söylem kullanmak gerekirse Voltaire’in Candide’i düzeyinde aşırı iyimser duygular içinde olmayı gerektiriyor…

Sol siyaset, din ve laiklik

 

 
Tartışı-Yorum / 18/09/2008

Son otuz yıldır dinsel akım ve ideolojilerin ciddi bir güçlen¬me yaşadığına tanık olmaktayız. Solun bu alanda doğru müdahalelerde bulunamaması bugünkü gibi tartışma ekseninin Kemalist ya da liberal ve İslamcı yaklaşımlarca belirlenmesine yol açıyor. Çok daha önemlisi laiklik-irtica gerilimi ya da otoriter laiklik-demokratik laiklik sahte ikilemi çerçevesinde yürüyen tartışmalar ve saf alışlar, sol siyaset alternatifinin önünü tıkıyor.

 

Sol siyaset ve din

Sol siyaset açısından din iki boyutlu olarak ele alınabilecek bir konudur. Birincisi din tarih boyunca, ölüm başta olmak üzere tüm doğal ve toplumsal olaylar karşısında insan evladının güçsüzlüğünün ve çaresizliğinin telafi edildiği bir ters dönmüş bilinç olarak işlev taşımıştır. Dini besleyip geliştiren koşullar, yalnızca geleneksel toplumsal ilişkiler değildir. Bugünkü koşullarda dinsel yükselişin beslendiği kaynak bizzat kapitaliz¬min ekonomik ve sosyal hayata ilişkin "kör güçleri”nden başka bir şey değildir. Dinin bilinmeyen ve hükmedilemeyen gerçekleri, tartışılmaz, eleştirilmez ve dokunulmaz mutlak tanrısal doğrularla açıklaması elbette bilimsel düşünüşün önünde ciddi bir engeldir. Ve bu bilim dışı anlayışın devlet ve toplum hayatına egemen olması bireysel ve toplumsal özgürlüklerin gelişmesinin önünü kutsal bir set oluşturur. Bu etkiyi azaltmak –ortadan kaldırmak değil, zira ortadan kaldırabilmek ancak dinin varoluş nedenlerini tümden ortadan kaldırabilmekle ve o ölçüde olasıdır- için bilimsel-felsefi ve ideolojik mücadele vermek; dinsel yaklaşımların çelişkilerini, felsefi tutarsızlıklarını, bilim dışı karakterini sergilemek kuşkusuz ki gerekli ve zorunludur. Ama sol siyaset açısından belirleyici olan, öne çıkarılması gereken işin bu yanı değildir.

Gerek burjuva aydınlanmacı pozitivist anlayış, gerekse din sorununa yönelik anarşizan yaklaşımlar, dini, onu besleyen nesnel-toplumsal etmenlerden bağımsız ele aldıkları için mücadeleyi soyut bir ideolojik-felsefı mücadele sorununa indirgerler. Oysa sol, bu nesnel-toplumsal koşullar ortadan kaldırılmadan dinsel düşünceyi kalıcı tarzda geriletip yok etmenin mümkün ol¬madığı temel gerçeğinden hareket etmeli ve dine karşı ideolojik mücadeleyi, bu nesnel faktörlerin yok edilmesi amacına tabi kılmalıdır. Yani insanlara eylem, örgütlenme ve bilinç alanı içerisinde kendi geleceğini belirleme gücü ve inancı kazandırmak; kendisinin ve çocuklarının geleceğini güvencede göreceği bir sosyal haklar halesiyle kuşatılması için mücadele etmek, bu dinsel tevekkülün kırılması açısından et etkili yol olacaktır.
Şimdi işin en önemli boyutuna geliyoruz: Bütün dinler tarih boyunca ege¬men sınıflar tarafından kendi iktidarlarını meşrulaştırmanın, sö¬mürü ve eşitsizlik düzenine mistik bir kılıf geçirmenin aracı olarak kullanılmıştır. Kitlelerin kendi acılarının kaynak¬ları konusunda doğru bilince ulaşmalarının din aracılığıyla önüne dokunulmaz kutsal bir engel çıkarmak, bütün egemen sınıf ve çevrelerin ortak özelliği olmuştur. Ve işte sol siyaset açısından dinle ilgili mücadelenin ana eksenini de bu durum oluşturmalıdır. Egemen sınıfların, "ikiyüzlü dindarlıklarını" kit¬leler şahsında açığa çıkarıp teşhir etmek; bu kesimlerin elindeki dinin ve dinsel kurumların ne tür bir ezici-sömürücü işleve sahip olduklarını so¬mut ilişkilerden kalkarak gösterebilmek, sol siyaset açısından temel bir görevdir.

 

Bütün dinsel akımlar “gerici mi?”

Tarihsel süreç içinde, dinsel akımların çok büyük bir ağırlıkla bugünün ya da dünün egemenlerinin payandası olan gerici akımlar olduğunu gözlemliyoruz. Ve fakat bu durumun istisnalarının da bulunduğu açık bir gerçektir. Tarih bize kendisine dinsel ideolojiyi dayanak yapan kimi toplumsal hare¬ketlerin ilerici bir karaktere sahip olabildikleri de göstermekte¬dir. Almanya’da Thomas Münzer hareketi gibi, Latin Amerika’da Kurtuluş Teolojisi gibi, Türkiye’de Şeh Bedrettin Hareketi gibi, Alevilik gibi…Demek oluyor ki, sol siyaset bir siyasal akımın ilerici ve gerici mi olduğunu değerlendirirken laik bir ideolojiyi mi ya da dinsel bir ideolojiyi mi dayanak alıp almadığından önce, bu akımın sınıfsal ve programatik yapısına bakmalıdır.

 

Burjuvazi “gerektiği kadar” laik!

Burjuvazi feodallere karşı yürüttüğü iktidar savaşımını başarıya ulaştırmak için dine karşı sava¬şım vermek zorundaydı. Zira din feodallerin iktidarlarını doku¬nulmaz ve kutsal sayan bir ideolojiydi. Kilise de hem bu ideo¬lojinin, hem de feodal iktidar ve mülkiyet ilişkilerinin temsilcisi konumundaydı. Ne var ki, burjuvazinin dine ve kiliseye karşı savaşımı, başından itibaren belli kayıtlar ve sınırlılıklar taşımaktaydı. Zira kendisi de sömürücü bir sınıftı, kurmakta olduğu düzen iktisadi ve toplumsal eşitsizlik temeli üzerinde yükselmek zorundaydı. Dolayısıyla kendi iktidarını ve sömürü düzenini meşrulaştırmak için onun da çok geçmeden dine ihtiyacı olacaktı.
Türkiye'deki laikleşme süreci de özü itibarıyla aynı doğrultu¬da gelişmiştir. Ne var ki, Türk burjuva devriminin laikleşme doğrultusundaki kazanımlar çok daha sınır¬lı ve yüzeysel oldu. Bunun nedeni devrimin‘tepeden olması’ değil, feodal-dinsel güçlere karşı geniş halk yığınlarını kazanacak ekonomik ve sosyal önlemleri almaması, tam tersine bu feodal-dinsel güçlerle uzlaşıcı bir ilişki içine girmesiydi. Bu yüzden laiklik adımları sosyal ve ekonomik tabandan yoksun siyasi ve kültürel bir dayatmacılığa dönüştü, Halk için ve halkla beraber olması gereken bir süreç, önce halka rağmen ve giderek de halka karşı bir sürece dönüştü.
Burjuva devrimlerden bu yana geçen süreç, burjuvazinin bu alanda da sürekli bir gericileşme yaşadığını, dine karşı savaşım vererek iktidarı ele geçiren burjuvazinin, bugün iktidarını koru¬mak için topluma her geçen gün daha fazla din pompalar hale geldiğini göstermektedir. Neo-liberal küreselleşmeci politikalarla beraber laiklik kazanımları tümden törpülenmeye başlandı. Bugün toplumların önündeki laik toplumsal-örgütsel seçenekler bilinçli bir tasfiyeye tabi tutulmakta ve adeta geriye bir tek din ve gelenek bırakılmaya çalışılmaktadır. Bu gelişmelerle paralel olarak deyim uygunsa demokraside giderek teomokrasi halini almaya başladı. (Başka yazının konusu ama, ‘demokratik laiklik’ başlığıyla savunulanlar da, özü itibariyle bu küreselleşmenin yeni ortaçağına uyum sağlama çağrısından başka bir şey değildir.) Tüm bu olgular bütün demokratik kazanımlar alanında olduğu gibi laiklik alanında da bayrağın sola geçtiğini göstermektedir.

 

Sol siyaset ve laiklik!

Sol siyaset laikliği savunur ve önemser ama laiklik talebini mücadelenin merkezi bir sorunu olarak görmez. Zira böyle bir davranış, ka¬çınılmaz olarak dikkatleri sınıfsal sorun ve bölünmelerden, din¬sel sorun ve bölünmelere kaydıracaktır. Ne var ki laiklik sorunu¬nu diğer temel sorunları karartacak tarzda öne çıkarmak kadar, bu sorunun üstünden atlamak da yanlış olacaktır. Zira dinsel önyargı ve ayrımların kullanılarak emeğin kendi içinde paralize edilmesinin önüne geçebilmek, laik düşünü¬şün kökleşmiş olmasıyla mümkün¬dür. Bu nedenle izlenecek yöntemler konu¬sunda esnek bir yaklaşımla, ama sorunun içeriğinden hiçbir taviz vermeden, emekçiler arasında laiklik bilincinin kökleşmesine çabalamak gereklidir.

Sol değil, liberalizm yeni mecra arıyor

 

 
Tartışı-Yorum / 18/09/2008

İnsanlığın binlerce yıllık ortam birikiminin eseri olan evrensel değerleri ya da ilkeleri dillendirmenin, ‘Pozitivistin önde gideni’ olarak yaftalanmayı göze almayı gerektirdiği bir süreçten geçiyoruz. Ki bizler, daha on on beş yıl öncesine kadar, ‘Müzik evrenseldir’ deme ‘cesareti’ gösteren bir pop şarkıcısının, bu sözlerinden ötürü tabu deviren ilan edildiği ve her tabu devirenin başına geldiği gibi popülaritesini yitirip kısa bir süre içinde ‘eskinin şarkıcısı’ olarak anılmaya başlandığı bir ülkenin evlatlarıyız.

İşte böylesine yıkıcı, böylesine Müslüman mahallesinde salyangoz, böylesine kökü dışarıda bir kelimeydi evrensel. Enternasyonalizmi çağrıştırıyordu öncelikle. Ahalinin, sıkı gümrük duvarlarıyla örülü bir ülkede politikanın, sanatın ve kültürün muktedirlerinin kıytırık eserleri sayesinde yarattıkları kumdan kalelerini, ecnebi memleketlerdeki emsalleriyle kıyaslama tehlikesini içinde barındırıyordu sonracığıma. Ve daha bir sürü şey.

Bu yüzdendir ki, evrensel hukuktan kurallarından ve kurumlarından, uluslararası toplumun bok yedirilen köylüleri bile gören dört gözünden hiç hazzetmedi muktedirler. Bu uğurda ne gibi tedbirler aldıklarını saymak malumun ilanı olur değil mi?

Bugünse evrensel değerlerin üzerinde sallanan Demoklesin kılıcına elindeki kavuçuk eldivenle hız veren ‘ezber bozucu görünümlü şahinler’ karşımızda. İddiaları, cuntacıların ‘Bu ülkede komünist parti kurulacaksa biz kurarız icabında’ türünden otoriter tavırlarının ya da milliyetçi muhafazakar cenahın ‘Olacaksanız bari Türk komünüsti olun’ önermelerinin yeni bir versiyonu. Çünkü bu tartışmada da solu şekillendirmeye soyunanlar soldan değil. Çünkü bu tartışmada da istenen solun evrensel değerlerinden taviz vererek amorflaşması; bize özgü olması.

Halleri, tavırları ve üslüpları mı? Sormayın gitsin; o denli eğlenceli ki…

Modernizme ölüm halka hürriyet

Solu gerçek mecrasına taşıma iddiasındaki bu yeni cephe, elinde çekiç olanın karşısına çıkan her şeyi çivi olarak görmesi misali, solun gündemdeki gelişmelere dair aldığı her tavrı liberalizmin süzgecinden geçiriyor. Zaman zaman da tarihi olaylara atıfta bulunarak, ‘Allahtan ki bu bizim solcular Manga Carta yazılırken yoklardı’ gibisinden çıkarsamalarla dostu düşmanı gülümsetiyor.

Siyasal İslamcı iktidarın yolsuzluklarını gündeme getirenler, onlara göre muhalefet misyonunu değil, elistist Kemalizmin gönüllü partizanlığının gerekliliğini yerini getiriyor.

AKP’li belediyelerin uyguladığı fiili içki yasaklarını, mahalle baskısını, ramazan cinnetlerini, belediyelerin ahlak zabıtalarının terörünü, zorunlu din dersini, Fethullahçı kadrolaşmayı, 1 Mayıs’ta aşırıya kaçan polis ‘terörünü’, hükümetin her hangi bir icraatını ya da ayyuka çıkan yolsuzlukları eleştirmekse, bir süredir yalnızca İslamifobyadan muzdarip solcuların işi zaten.

Kaldı ki askeri bir darbeden medet uman 68 Kuşağının mirasını devralan bu soldan başka ne beklenir ki zaten? Alayı Stalinist, aydınlanmayı aşamamış katı pozitivist, olmadı fukuco…

E, Türkiye’deki solun bu homojen tasvirini dinleyen ana akım medya da sürece kayıtsız kalamıyor tabii ki. Basıyor manşetini: ‘Sol çatırdıyor! Ayrışmanın ana damarıysa modernizm!”

Benim de aylardır içinde olduğum ve her hafta yazılarıma konu olan bu tartışma psikolojimizi öylesine bozmuş durumdaki, her gece nerdeyse kabus görüyorum. Rüyamda ‘Modernizme ölüm yaşasın post modernizmin! Açın Türkiyenin önünü bre statükocular!” diye dikilen adamlar görüyorum. Size de oluyordur mutlaka. Hani bazen rüyanızda sesiniz çıkmaz, koşmak, kaçmak istersinizde ayaklarınıza söz geçiremezsiniz ya. İşte o misal, ‘Yahu’ demeye çalışıyorum, ‘Ben modernist değilim. Benim de pozitivizme dair ciddi eleştirilerim var. Darbecilik mi? Ne münasebet! Sizin ezber dedikleriniz, bozun dedikleriniz solun olmazsa olmazı; bozarsak bize kim solcu der sonra? Ne farkımız kalır o zaman neo-liberallerden?’ Ne kâr. Sesimi çıkartamıyorum bir türlü; ya da yazdığım gazetenin tirajı kadar ancak… Kan ter içinde uyanıyorum. Ama ne fayda oh be rüyaymış diyemiyorum zira o saatlerde kapıcı getirdiği gazeteler için zili çalıyor.

Kolektif delilik

Geçenlerde konuya dair bir yazımda da anmıştım, yaşanan durumu belki de en iyi tarif eden tespit Elif Şafak’a ait. Bit Palas isimli romandan:

“Yalan, hakikati ters yüz eder. Saçmalık ise, yalanla hakikati ayırt edemeyecek biçimde birbirine lehimler.”

Yazarımızın ağzına sağlık. Bu tespitin ışığında manipülasyona katılmamak ve bu kolektif deliliğe dahil olamamak için tane tane konuşmalı. Bu yüzden Türkiye solunu, liberal olmamakla (!) eleştirenlere; solun evrensel değerler ışığında dinle kuruduğu seküler eleştiriyi ‘halkın değerlerinden kopuk elistst bir tavır’ olarak tanımlayanlara birkaç net sorum olacak izin verirseniz:

1.Sol niçin varoluş nedenlerini inkar edip vahşi kapitalizmin yeni dünya düzenindeki neo-liberal uygulamalarını benimsemek durumunda?

2. Muhafazakralaşmanın yeni dünyada modernleşmenin bir ayağı olduğu tezini ‘laboratuar koşullarında sınanmış’ bir doğru olarak dayatılmasının, kabul etmeyenlerin kör ilan edilmesinin, ağzınızdan düşürmediğiniz pozitivistist, elitist aydınlanmacılıktan farkı nedir? Sol niçin İslamla İslami koşullara uygun bir ilişki kurmak zorundadır. Bu şart mıdır yıksa sünnet midir?

3. Sol gerçekten iddia ettiğiniz kadar homojen midir? Her solcu Ergenekoncu mudur? Bu tavrın şeriat paranoyası üzerinden kendini var eden kızıl elmacılardan farkı nedir?

3. Siyasal iktidarın ayan beyan ortada olan yolsuzluklarını ya da sistematik muhafazakarlaştırma faaliyetlerini görmezden gelerek yürüttüğünüz ve demokrat partinin pragmatist politik tavrını akla getiren ‘Yeter söz milletindir’ sloganıyla kurduğunuz ittifakı, zamanında devrim için orduyla ittifak kurma palanları yapan solun stalinit marjinal kesimlerinin tavrından ayıran nedir?

4. Demokrasiyi açıkça küfür ilan eden siyasal İslama karşı siyasal mücadele veren sol, demokrasi adına kendi kuyusunu kazan ideolojileri desteklemelidir.

Yeter fazla uzatmalım. Bu kadar açık ve net olmalarına karşın bu dört soruya yanıt vermek için nebuladan başlayacaklarını şimdiden kestirebiliyorum.

Evet beyler, sol mecrasını neoliberalizmin dayatmalarıyla bulmayacak. Kaldı ki, sola, neo-liberal cephenin ilkeleri doğrultusunda yaşayacağı olası bir dönüşümün ardından sol denemeyeceği de çok açık.

Ama o halde niçin bu tartışmalar sola yeni bin yıl sahnesinde daha çağdaş bir kıyafet hazırlamak spotuyla sunuluyor. Oysa her şey çok açık değil mi? Bu neo-liberalizmin yeni formuna dair bir tartışma. Neo-liberalizm üçüncü dünyada yeni mecrasını arıyor. Varoluş sürecinde de solu midesine indirmeyi amaçlıyor o kadar.

Siyasal islamla pragmatist bir ilişki içinde olan, emek mücadelesini postmodernizmin jargonuyla değersizleştirip pasifize etmeyi amaçlayan bir Orta Doğu neo-liberalizmi…Olur mu olur vallahi. Solda bir nevi çeşnisi olur bunun. Tadından da yenmez hani değil mi?

Sol siyaset, din ve laiklik

 

 
Tartışı-Yorum / 18/09/2008

Son otuz yıldır dinsel akım ve ideolojilerin ciddi bir güçlen¬me yaşadığına tanık olmaktayız. Solun bu alanda doğru müdahalelerde bulunamaması bugünkü gibi tartışma ekseninin Kemalist ya da liberal ve İslamcı yaklaşımlarca belirlenmesine yol açıyor. Çok daha önemlisi laiklik-irtica gerilimi ya da otoriter laiklik-demokratik laiklik sahte ikilemi çerçevesinde yürüyen tartışmalar ve saf alışlar, sol siyaset alternatifinin önünü tıkıyor.

 

Sol siyaset ve din

Sol siyaset açısından din iki boyutlu olarak ele alınabilecek bir konudur. Birincisi din tarih boyunca, ölüm başta olmak üzere tüm doğal ve toplumsal olaylar karşısında insan evladının güçsüzlüğünün ve çaresizliğinin telafi edildiği bir ters dönmüş bilinç olarak işlev taşımıştır. Dini besleyip geliştiren koşullar, yalnızca geleneksel toplumsal ilişkiler değildir. Bugünkü koşullarda dinsel yükselişin beslendiği kaynak bizzat kapitaliz¬min ekonomik ve sosyal hayata ilişkin "kör güçleri”nden başka bir şey değildir. Dinin bilinmeyen ve hükmedilemeyen gerçekleri, tartışılmaz, eleştirilmez ve dokunulmaz mutlak tanrısal doğrularla açıklaması elbette bilimsel düşünüşün önünde ciddi bir engeldir. Ve bu bilim dışı anlayışın devlet ve toplum hayatına egemen olması bireysel ve toplumsal özgürlüklerin gelişmesinin önünü kutsal bir set oluşturur. Bu etkiyi azaltmak –ortadan kaldırmak değil, zira ortadan kaldırabilmek ancak dinin varoluş nedenlerini tümden ortadan kaldırabilmekle ve o ölçüde olasıdır- için bilimsel-felsefi ve ideolojik mücadele vermek; dinsel yaklaşımların çelişkilerini, felsefi tutarsızlıklarını, bilim dışı karakterini sergilemek kuşkusuz ki gerekli ve zorunludur. Ama sol siyaset açısından belirleyici olan, öne çıkarılması gereken işin bu yanı değildir.

Gerek burjuva aydınlanmacı pozitivist anlayış, gerekse din sorununa yönelik anarşizan yaklaşımlar, dini, onu besleyen nesnel-toplumsal etmenlerden bağımsız ele aldıkları için mücadeleyi soyut bir ideolojik-felsefı mücadele sorununa indirgerler. Oysa sol, bu nesnel-toplumsal koşullar ortadan kaldırılmadan dinsel düşünceyi kalıcı tarzda geriletip yok etmenin mümkün ol¬madığı temel gerçeğinden hareket etmeli ve dine karşı ideolojik mücadeleyi, bu nesnel faktörlerin yok edilmesi amacına tabi kılmalıdır. Yani insanlara eylem, örgütlenme ve bilinç alanı içerisinde kendi geleceğini belirleme gücü ve inancı kazandırmak; kendisinin ve çocuklarının geleceğini güvencede göreceği bir sosyal haklar halesiyle kuşatılması için mücadele etmek, bu dinsel tevekkülün kırılması açısından et etkili yol olacaktır.
Şimdi işin en önemli boyutuna geliyoruz: Bütün dinler tarih boyunca ege¬men sınıflar tarafından kendi iktidarlarını meşrulaştırmanın, sö¬mürü ve eşitsizlik düzenine mistik bir kılıf geçirmenin aracı olarak kullanılmıştır. Kitlelerin kendi acılarının kaynak¬ları konusunda doğru bilince ulaşmalarının din aracılığıyla önüne dokunulmaz kutsal bir engel çıkarmak, bütün egemen sınıf ve çevrelerin ortak özelliği olmuştur. Ve işte sol siyaset açısından dinle ilgili mücadelenin ana eksenini de bu durum oluşturmalıdır. Egemen sınıfların, "ikiyüzlü dindarlıklarını" kit¬leler şahsında açığa çıkarıp teşhir etmek; bu kesimlerin elindeki dinin ve dinsel kurumların ne tür bir ezici-sömürücü işleve sahip olduklarını so¬mut ilişkilerden kalkarak gösterebilmek, sol siyaset açısından temel bir görevdir.

 

Bütün dinsel akımlar “gerici mi?”

Tarihsel süreç içinde, dinsel akımların çok büyük bir ağırlıkla bugünün ya da dünün egemenlerinin payandası olan gerici akımlar olduğunu gözlemliyoruz. Ve fakat bu durumun istisnalarının da bulunduğu açık bir gerçektir. Tarih bize kendisine dinsel ideolojiyi dayanak yapan kimi toplumsal hare¬ketlerin ilerici bir karaktere sahip olabildikleri de göstermekte¬dir. Almanya’da Thomas Münzer hareketi gibi, Latin Amerika’da Kurtuluş Teolojisi gibi, Türkiye’de Şeh Bedrettin Hareketi gibi, Alevilik gibi…Demek oluyor ki, sol siyaset bir siyasal akımın ilerici ve gerici mi olduğunu değerlendirirken laik bir ideolojiyi mi ya da dinsel bir ideolojiyi mi dayanak alıp almadığından önce, bu akımın sınıfsal ve programatik yapısına bakmalıdır.

 

Burjuvazi “gerektiği kadar” laik!

Burjuvazi feodallere karşı yürüttüğü iktidar savaşımını başarıya ulaştırmak için dine karşı sava¬şım vermek zorundaydı. Zira din feodallerin iktidarlarını doku¬nulmaz ve kutsal sayan bir ideolojiydi. Kilise de hem bu ideo¬lojinin, hem de feodal iktidar ve mülkiyet ilişkilerinin temsilcisi konumundaydı. Ne var ki, burjuvazinin dine ve kiliseye karşı savaşımı, başından itibaren belli kayıtlar ve sınırlılıklar taşımaktaydı. Zira kendisi de sömürücü bir sınıftı, kurmakta olduğu düzen iktisadi ve toplumsal eşitsizlik temeli üzerinde yükselmek zorundaydı. Dolayısıyla kendi iktidarını ve sömürü düzenini meşrulaştırmak için onun da çok geçmeden dine ihtiyacı olacaktı.
Türkiye'deki laikleşme süreci de özü itibarıyla aynı doğrultu¬da gelişmiştir. Ne var ki, Türk burjuva devriminin laikleşme doğrultusundaki kazanımlar çok daha sınır¬lı ve yüzeysel oldu. Bunun nedeni devrimin‘tepeden olması’ değil, feodal-dinsel güçlere karşı geniş halk yığınlarını kazanacak ekonomik ve sosyal önlemleri almaması, tam tersine bu feodal-dinsel güçlerle uzlaşıcı bir ilişki içine girmesiydi. Bu yüzden laiklik adımları sosyal ve ekonomik tabandan yoksun siyasi ve kültürel bir dayatmacılığa dönüştü, Halk için ve halkla beraber olması gereken bir süreç, önce halka rağmen ve giderek de halka karşı bir sürece dönüştü.
Burjuva devrimlerden bu yana geçen süreç, burjuvazinin bu alanda da sürekli bir gericileşme yaşadığını, dine karşı savaşım vererek iktidarı ele geçiren burjuvazinin, bugün iktidarını koru¬mak için topluma her geçen gün daha fazla din pompalar hale geldiğini göstermektedir. Neo-liberal küreselleşmeci politikalarla beraber laiklik kazanımları tümden törpülenmeye başlandı. Bugün toplumların önündeki laik toplumsal-örgütsel seçenekler bilinçli bir tasfiyeye tabi tutulmakta ve adeta geriye bir tek din ve gelenek bırakılmaya çalışılmaktadır. Bu gelişmelerle paralel olarak deyim uygunsa demokraside giderek teomokrasi halini almaya başladı. (Başka yazının konusu ama, ‘demokratik laiklik’ başlığıyla savunulanlar da, özü itibariyle bu küreselleşmenin yeni ortaçağına uyum sağlama çağrısından başka bir şey değildir.) Tüm bu olgular bütün demokratik kazanımlar alanında olduğu gibi laiklik alanında da bayrağın sola geçtiğini göstermektedir.

 

Sol siyaset ve laiklik!

Sol siyaset laikliği savunur ve önemser ama laiklik talebini mücadelenin merkezi bir sorunu olarak görmez. Zira böyle bir davranış, ka¬çınılmaz olarak dikkatleri sınıfsal sorun ve bölünmelerden, din¬sel sorun ve bölünmelere kaydıracaktır. Ne var ki laiklik sorunu¬nu diğer temel sorunları karartacak tarzda öne çıkarmak kadar, bu sorunun üstünden atlamak da yanlış olacaktır. Zira dinsel önyargı ve ayrımların kullanılarak emeğin kendi içinde paralize edilmesinin önüne geçebilmek, laik düşünü¬şün kökleşmiş olmasıyla mümkün¬dür. Bu nedenle izlenecek yöntemler konu¬sunda esnek bir yaklaşımla, ama sorunun içeriğinden hiçbir taviz vermeden, emekçiler arasında laiklik bilincinin kökleşmesine çabalamak gereklidir.

Ergenekon ve sol

 

 
Tartışı-Yorum / 18/09/2008

Bir süredir başta Radikal İki olmak üzere medyada Ergenekon operasyonu ışığında solun durumu tahlil edilmeye çalışılıyor. Süregelen tartışmada çoğunlukla darbelere karşı çıkan ve özgürlüğü temel bir değer olarak ele alan, evrensel tahayyülü olan bir sol yaklaşım olumlanmaktadır. İlk bakışta gayet olumlu gözükse de, bu durum biraz tuhaf değil mi? Olumlanan bu değerlere aykırı başka türlü bir sol düşün sistemi tanımlanabilir mi? Özgürlük idealini bünyesinde barındırmayan sol bir yapılanma tasavvur edilebilir mi? Dünyanın bütününe seslenen bir manifestoyu kaleme alan bir düşünce sistemi kendisini ulus devlet sınırlarına hapsedebilir mi? Ancak söz konusu yazılardan anladığımız kadarıyla demek ki yaşadığımız coğrafyada, bir düşünce biçimini sol yapan değerleri içerisinde barındırmayan kimi yapılanmaları da sol olarak tanımlamaktayız ki, böylesi bir kavram kargaşası yaşanmakta. O nedenle bugünlerde yapacağımız tartışmalarda beyhude bir çabayla kimi “sol” yapılanmaları tartışmak yerine, bir düşünce sistemini sol yapan değerlerin neler olduğunu ortaya koymaya çalışmalıyız.

Tarihsel açıdan sol tartışmasını 1789'da Paris Meclisi’nde kralın vetosuna karşı çıkan milletvekillerinin tavrıyla başlatabiliriz. O günün milletvekilleri bu davranışlarını, toplumsal yapılanma içerisindeki hükmedicinin herhangi bir birey ya da zümre olmadığına, aksine bu gücün o toplumda yaşayan insanların tümüne ait olduğuna dayandırmışlardı. Bu yaklaşım altında değerlendirilirse sol doğası gereği, tıpkı İstanbul Bağımsız Milletvekili Sayın Ufuk Uras tarafından verilen, ancak Meclisimizdeki DTP dışındaki diğer vekiller tarafından (son birkaç yıldır demokrasinin yılmaz savunucusu geçinen AKP milletvekilleri dahil olmak üzere) zamanlaması uygun olmadığı gerekçesiyle kabul edilmeyen meclis önergesinde olduğu gibi buyruklara, emirlere, tamimlere, darbelere karşı durarak düzeni toplumsallaştırmaya çalışmak zorundadır. O halde soralım: Solun temel çıkış noktası ve gelişimi bu ise, 2008 Türkiye’sinde MGK’nın, ‘zinde güç’lerin ya da ‘genç subaylar’ın peşine düşmüş örgüt ve bireyleri; Kıbrıs’ta statükoya selam duran; ülkesinde demokrasiyi yetkinleştirmeyi hedeflemeyen; 1980 askeri darbe anayasası hükümlerini savunan; Ergenekon benzeri yapılanmaları görmezden gelen veya açıkça savunan örgütler üzerinden sol düşünceyi nasıl mahkûm etmeye kalkışabiliyoruz? Açık konuşalım. Eğer bu ülkenin liberallerinin hedefi samimiyetle Türkiye’nin demokratikleşmesi ise bu tartışmayı hızla geçip, başımıza demokrasi savaşçısı kesilen AKP milletvekillerinin darbeleri soruşturacak önergeye neden destek vermediklerini, 12 Eylül 1980’de darbe yapmış bir generali koruyan anayasa hükümlerini neden hala kaldırmadıklarını, sivil anayasa tartışmalarında eşcinsellerden Alevilere değin farklı kimlikleri neden görmezden geldiklerini, ülkenin dört bir yanında fiili ve resmi içki yasakları olmasına karşın hâlâ oruç tutanların baskı altında olduğunu söyleyen ve kullandığı dil itibariyle oldukça düzeysiz biçimde medyanın hoşuna gitmeyen kısmını hizaya geçirmeye kalkışan başbakanı, tıpkı solcular için kullandıkları üslup ve içerikle -hem de faşizm tartışması eşliğinde- eleştirmeleri gerekmez mi(ydi)?

Ancak sorun ne yazık ki bu kadar değil. Çünkü solun fikri planda liberalizmden ayrıldığı başka bir alan daha vardır: Eşitlik kavramı. Liberal ideoloji için bu kavramının karşılığı sadece fırsat eşitliğidir. Birkaç kişinin servetinin onlarca ülkenin bütçe gelirinin toplamından daha fazla olduğu, çalışmanın modern kölelik sistemine dönüştürüldüğü emperyal güçlerin dünyasında, birey olarak farklı genetik ve sosyal nedenlerle eşit bir çizgide yarışa başlamayan insanlardan, bitiş çizgisine önce varanın kazandığı bir ‘fırsat eşitliği’. Daima yarış, hız ve rekabet güdüsü. Daima yanındaki arkadaşını alt ederek, onu yarışın nimetlerinin dışına atarak kazanma hırsı. Kuşkusuz bu tabloya muhafazakâr demokratların “hak” kavramı yerine “yardım” algısını topluma nüfuz ettirdikleri hayırsever sivil toplum örgütlerini ve bunlar vasıtası ile yeniden üretilen cemaat, ticaret ve siyaset ilişkilerini de ekleyelim. Oysa sol, kazanmayı yaşamın amacı olarak tanımlamaz. O her sorunu sınıfsal çelişkiye indirgemeden ‘tarihte nihai olarak belirleyici öğe(yi) gerçek yaşamın üretimi ve yeniden üretimi’ olarak kabul eder. İnsanı ve doğayı tahrip eden ve adına piyasa denilen bu yarış pistinin dışında; hak ve dayanışmanın olduğu, kamu yararının gözetildiği, karar süreçlerinin toplumsal katılıma olanak tanıdığı demokratik bir sosyal alanı imgeler. Sınıfı reddetmeden, bireylerin ve toplumsal varolma kimliklerinin tümünün, kendi yaratıcılık güçlerini yetkinleştirecekleri; işbölümünün köleleştiren bağımlılığının, kol ve kafa emeği karşıtlığının yok edileceği; çalışmanın dirimsel bir gereksinim haline geleceği; toplumların ‘herkesten yeteneğine göre, herkese gereksinimine göre’ ilkesini hedefleyeceği bir kamusal alana sahip çıkar. Bu kamusal alanda birgün “olmaya devlet cihanda” diyebilmek için, devletçi kapitalizm tarafından geliştirilmiş devlet işletmeleri yerine; devlet ve kamunun birbirinden ayrıldığı, toplumsal yapı içerisindeki insanlarca yönetimlerinin belirlendiği, verilen hizmetin niteliğinin yüksek olduğu iktisadi/sosyal alan tahayyül eder.

Sözün özü eşitlik ve özgürlük solu sol yapan temel değerlerdir. Bu temel değerlerden birisini ötekisine tercih etmek sol açısından olanaklı değildir. Bu nedenle Ergenekon ve sol tartışmasının amacı solcu dövmek değil de gerçekten üzüm yemek ise, süregiden tartışmaya “sol nedir?” sorusu ile başlamak ve aldığınız yanıt ışığında tartışmayı sürdürmek gerekmez mi(ydi).


Osman Elbek: Gaziantep Üniversitesi öğretim üyesi

Sol çıkışını arıyor

18/9/2008 · Kategori: Dosyalar

Sol çıkışını arıyor

Devrim Sevimay'ın hazırladığı "Sol çıkışını arıyor" yazı dizisinin tamamına aşağıdaki başlıklara tıklayarak ulaşabilirsiniz...

ÖDP Genel Başkanı Ufuk Uras

10 Aralık Hareketi Sözcüsü Prof. Dr. Burhan Şenatalar

Sosyalist Emek Hareketi Üyesi Ertuğrul Kürkçü

“Sol Çıkışını Arıyor” Dizisine Başlarken…

DİSK Genel Başkanı Süleyman Çelebi

Pir Sultan Abdal Derneği Genel Başkanı Fevzi Gümüş

Diyarbakır Barosu Başkanı Av. Sezgin Tanrıkulu

Boğaziçi Ü. Öğretim Üyesi ve Sosyal Politika Forumu Başkanı Prof. Dr. Ayşe Buğra

Sabancı Ü. Öğretim Üyesi ve Yazar Doç. Dr. Hasan Bülent Kahraman

Koç Ü. Öğretim Üyesi ve Akıl Platformu Başkanı Prof. Dr. Fuat Keyman

Alman SPD Milletvekili Lale Akgün

Sanatçı Zülfü Livaneli

Avukat Eşber Yağmurdereli

SODEV Genel Başkanı Aydın Cıngı

Bilgi Ü. Öğretim Üyesi ve Gazeteci-Yazar Prof. Dr. Haluk Şahin

Siyaset Bilimci Prof. Dr. Baskın Oran

TESAV Genel Başkanı Erol Tuncer

SHP Genel Başkanı Murat Karayalçın

Tarihçi-Yazar Erdoğan Aydın

Eski CHP Genel Başkanı ve Gazeteci-Yazar Altan Öymen

Eski CHP Genel Sekreteri ve KONDA Yönetim Kurulu Başkanı Tarhan Erdem

Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen

ODTÜ Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sencer Ayata

AKP'ye karşı aynı netlikte yapılanma şart

SOL ÇIKIŞINI ARIYOR - 1 Devrim Sevimay / Fotoğraflar: SEYHAN KALKAN

Türkiye sola susamış vaziyette. Burada bizim yapmamız gereken, AKP'nin netliğine, ideolojisine karşı aynı netlikte cevap verebilecek sosyal demokrat bir yapılanmadır. CHP bugünkü anlayışıyla o ihtiyacı karşılamaktan uzak görünüyor. Aldığı oy yüzde 18-20 arasında donmuş durumda. Oysa solun Türkiye potansiyeli en az yüzde 40'larda

Başlarken 

Bu tartışmaya siz de katılın!
Sol cephede gözle görülür bir hareketlilik, tartışma, birikmiş öfke, enerji, ama daha önemlisi ciddi bir yenilenme arzusu var. Aleviler, ÖDP'liler, işçiler sokakta, akademisyenler bile çekildikleri yerden çıkmış, yeni projeler peşinde. Sosyal demokrat dernekler, vakıflar izlemede. Belli ki bu arayışı doğru kanala akıtan grup, merkez solu kazanacak.
Aslına bakarsanız solcular AKP'ye bir teşekkür borçlu. Çünkü gördük ki solu bunca yıl sonra asıl aşka getiren yoğun bir "AKP'den kurtulma" duygusu. Neredeyse tüm konuştuklarımız ve üstelik sık sık "AKP'den kurtulma" ifadesini kullandı, ama bize göre AKP'liler bundan hiç alınmasın. Neticede hem kartopu gibi büyüyen tepkiyi doğru okumaları için bir fırsattır, hem de tepkinin demokratik yollardan açığa çıkması, (eğer hala kaldıysa) yasadışı heveslerin yaşam alanını iyice daraltacaktır. Yani o klasik replik: "Böylesi herkes için daha iyi."
Bizim anladığımız Mart 2009 tarihi, tüm Türkiye için olduğu kadar CHP için de bir dönüm noktası olacak. Çünkü eğer İstanbul, Ankara bir seçim daha kaybedilirse sol taban ya CHP'yi değişime zorlamaya, ya da artık ondan vazgeçmeye hazır.
Belki de bunu en başta söylemeliydik, çünkü bir kez daha gördük ki solun asıl derdi hâlâ 12 Eylül 1980. Sol, 12 Eylül'de yönü değiştirilen tarihini AKP'nin yeterli bulduğu kadar değil, kendi istediği kadar düzeltmeye 28 yıl sonra dahi kararlı.
Peki nasıl? CHP markasından faydalanarak mı yoksa solda yeni bir merkez yaratarak mı? Şu anda soldaki en büyük tartışma bu.
O yüzden dizimizin başlığı için "Sol Çıkışını Arıyor" dedik. ÖDP Genel Başkanı Ufuk Uras, 10 Aralık Hareketi Sözcüsü   Prof. Dr. Burhan Şenatalar ve Sosyalist Emek Hareketi üyesi Ertuğrul Kürkçü'yle zaten yakın zamanda görüşmüştük. Şimdi de başka aydınlar, akademisyenler, Meclis dışında kalan siyasetçiler ve sivil toplum temsilcilerinin çözüm önerilerini masaya yatırıp, Türkiye'nin şu kritik sorusuna yanıt aradık: Sol AKP'ye alternatif olabilir mi, yoksa AKP ile yola devam mı?
Aldığımız cevapları, kaydettiğimiz konuşmaları, yaptığımız akıl yürütmeleri eksikleriyle beraber, ama büyük bir iyi niyetle tartışmaya açıyoruz. Dizide okuduğunuz görüşlerle ilgili sizde oluşan kanaatleri bize gönderin (dsevimay@milliyet.com.tr),  biz de sahiplerine iletelim. Hatta www.milliyet.com.tr adresinde yayımlayalım. Bu tartışmaya siz de katılın ve geleceğinize müdahale etmeye şu soruyu yanıtlayarak başlayın: Solun çıkış yolu hangisi?

Süleyman Çelebi'ye sorduk; "Bir gün herkes sendikalı olacak mı?". Yanıtı: "Mecburen, çünkü çalışanların başka kurtuluşu yok." İkinci soruda biz de kendi söküğümüzü dikmeye kalktık: "Ya peki bir gün gazeteciler sendikalı olacak mı?" Çelebi: "Zaten bir gün sizler sendikalı olursanız herkes sendikalı olur, örnek olacak sizlersiniz."

İSTANBUL
DİSK GENEL BAŞKANI SÜLEYMAN ÇELEBİ:

Sola ilişkin her şey o kadar yer değiştirmiş görünüyor ki, aslında emekçileri bile tereddütle soruyoruz; nedir durum, soldan kopmuş bir taban mı var, yoksa?..
Yok, tam öyle söylenemez, ama solu yeterince tanımayan bir taban var diyebiliriz.
Sebep?
Bir kere sol, tabana kendisini iyi anlatamıyor, fakat daha önemlisi emekçi sınıfı 12 Eylül'ün yarattığı tahribatı hâlâ üzerinden atamadı. Sadece şu sayı bile bir fikir verir sanıyorum: 1980 öncesi Türkiye nüfusu 44 milyondu, örgütlü işçi sayısı 3.5 milyon. Bugün Türkiye nüfusu 70 milyonu aştı ve toplam örgütlü işçi sayısı 800 bin.
Aslında budur değil mi bütün mesele?
Aynen budur; bunu doğru anlayamazsak diğerlerini hiç çözemeyiz. Esas sorun buradan başlıyor. Mesela biz DİSK olarak şu anda Türkiye'nin ikinci büyük konfederasyonuyuz; ama 1980'den önce aktif üye sayımız 600 bindi, şimdi aktif dediğiniz zaman belki bunun yarısının altında.
Ne oldu peki bu kadar, insanlar mı vazgeçti?
Aslında vazgeçmediler; 1980 öncesindeki sendikal ilişkileri bugün herkes özlüyor. Herkesin bize söylediği, "Eski DİSK'i arıyoruz..."
Ben DİSK Genel Başkanı’yım, ben de eski DİSK'i arıyorum. Dolayısıyla tabanı suçlayamam. Burada demin de dediğim gibi en büyük suçlu sendikaların ve emeğin haklarını gasp etmeye devam eden 12 Eylül ve anayasası.
İşçiler kaybedilmiş değil
Ya peki AKP'ye kayan taban; onlar için ne diyeceksiniz?
Böylesine yaygın bir kuşatma altında tabii bu ideolojiye uygun bir işçi sınıfı da doğuyor. Muhafazakârlaşma var. Ama bu insanlar kaybedilmiş değil. Çünkü işçi sınıfı aslında çıkarlarının orayla çok da örtüşmediğini görüyor.
Yani gidenler geri kazanılabilinir mi?
Elbette kazanılır. Bütün mesele doğru iletişim kurabilmekte, doğru önderlik yapmakta, neyi kaybettiğini bu insanlara doğru anlatmakta... Örneğin Sosyal Güvenlik Yasa Tasarısı'nı arkadaşlarımıza çok iyi anlattık ve çok büyük bir kitlesel eylemliliğe ulaştık.
Yine TEKEL'in özelleştirilmesinde bunu gördük, AKP'nin işçi sınıfına yönelik saldırılarında gördük. Yalnız açıklamalarla yetinmeyip sahaya indiğiniz anda karşılığını hemen alıyorsunuz.
Demek ki emekten yana çıkarlarını anlattığınızda bütün sınıfın ilgisini topluyorsunuz. Peki özgürlükler dediğinizde, darbelere karşı çıkmaya veya laikliği savunmaya çağırdığınızda geliyorlar mı?
Biz kitle örgütüyüz, bizde her türlü dünya görüşünde insan var ve o insanların da birtakım öncelikleri var. Tabii ki laiklik demokrasinin teminatıdır ama işin gerçeği sosyal haklardan yalıtılmış, tek başına bir laiklik söylemi kimsenin karnını doyurmuyor.
Onları öncelikle yoksulluk, eğitim eşitsizliği, işsizlik, sağlık sorunları ilgilendiriyor. Bizim asıl bu konularda yeni gündemler oluşturmaya ihtiyacımız var. Ancak bu hat üzerinden ilerlersek "savunma"da durma yerine "atağa geçme", "mevcut haklarını muhafaza etmek" yerine "yeni haklar elde etme mücadelesine girme" noktasına gelebiliriz.

Slogan yerine proje
Bunun için de tabii önce büyük bir proje gerekiyor?
Ama öyle sloganvari değil, insanlara inandırıcı gelen; ürküten değil umut yaratan; ötekileştiren değil, kapsayan bir projeye ihtiyaç var. Yoksa "Ne ezilen ne ezen insanca, hakça düzen" çok güzel bir slogan; "Toprak işleyenin, su kullananın" çok güzel... Ama toplum artık bunların bugünkü koşullarda nasıl olacağını duymak istiyor.
"Üretim araçlarının mülkiyet hakkının eşit paylaşımı"; bu slogan değil, koskoca bir ideoloji ama acaba Türkiye'deki işçi sınıfına Marx'tan doğru gitmenin bir faydası var mı?
Bugünkü koşullarda yok. Sadece Türkiye'de değil, dünyada da yok.
Bunu sizin söylemeniz çok önemli...
Yok, işçi gerçekçi bulmuyor bunu. Kaldı ki gerçekleşme koşulları da olgunlaşmamış durumda. Bu iyi bir şey değildir anlamında söylemiyorum ama durum bu.
Aklına ne yatıyor işçinin?
Devleti sosyal devlet olmaya mecbur etmek; sosyal hak kayıplarını önlemek, yeni sosyal haklar kazanmak ona daha mümkün görünüyor. İşte bunun yapılabilmesi için de işçilerin uluslararası dayanışmasının önemini bizim bu kardeşimize iyi anlatmamız gerekiyor.

CHP yüzde 18-20'de dondu
Şimdi sizin devrimci işçi örgütü olarak geldiğiniz böyle bir nokta var; acaba sermayenin de geleceği bir nokta olursa, mesela AB hedefinde ve sosyal demokrasiyle yönetilen bir Türkiye üzerine mutabakat sağlanabilir mi?
Evet, sermaye kesimi de AB'yi istiyor, biz de AB'yi istiyoruz. Ama biz sosyal AB'yi istiyoruz, AB'deki ve Türkiye'deki sosyal standartları geliştirmek istiyoruz.
Sermaye kesimi ise esas olarak küreselci-neoliberal AB'yi istiyor. Bu kafadaki bir AB'ciliğin en net sonucunu da Tuzla'da görüyoruz işte... O yüzden bizim sınıfsal çelişkimiz büyük.
O zaman Türkiye'nin daha çağdaş bir ülke olmadığı konusunda kimsenin sonradan dizini dövmemesi mi gerekiyor acaba?
Öyle tabii ama zaten AKP iktidarının bu kadar oksijen almasının en önemli katkısını sermaye vermiştir. Metotlarla ilgili bazen sıkıntıları var ama AKP'nin politikalarına ilişkin bizim baktığımız cepheden bir eleştirileri yok. Oysa şunu çok net söyleyeyim, Türkiye'nin AKP iktidarından kurtulması için herkesin ortak bir noktada buluşması şart.
Merkezdeki sağcıların solcuların bir koalisyonunu mu öneriyorsunuz?
Kesinlikle hayır! Onlar AKP'yi sarsmaz. Burada bizim yapmamız gereken AKP'nin netliğine, ideolojisine karşı aynı netlikte cevap verebilecek sosyal demokrat bir yapılanmadır. Türkiye şu anda sola susamış durumda. Gerçek sosyal demokrat bir iktidara şimdi herkes her zamankinden daha çok ihtiyaç duyuyor.
CHP?
CHP bugünkü anlayışıyla o ihtiyacı karşılamaktan uzak görünüyor. Aldığı oy yüzde 18-20 arasında donmuş durumda. Bu politikaları ve duruşuyla maalesef yukarı çıkması zor. Oysa sosyal demokrasinin kucaklayabileceği alan çok daha geniş. Ben toplumu ikna eden politikalar ortaya konulursa solun Türkiye potansiyelinin en az yüzde 40'larda olduğunu düşünüyorum.

İzmir'in bu Gündoğdu meydanında 13 Eylül'de soldaki bütün partilerin desteklediği çok büyük bir eylem var. Eylemin başlıca sloganları    "12 Eylül'de Türkiye çok şey kaybetti. Ne unuturuz, ne affederiz!", "AKP elini emeğimden, ekmeğimden çek", "Çetelere, darbeciliğe hayır!" DİSK Başkanı Çelebi unutmayanları, affetmeyenleri haftaya cumartesi İzmir'de buluşmaya çağırıyor. 

'10 Aralık Hareketi' çalışıyor
Yüzde 40'ların gönlünü kazanan bir sol sizce nasıl yaratılır?
Öncelikle yenilenerek, bütünleşerek ve asıl kitleselleşerek... Biz 10 Aralık 2005'te DİSK'in öncülüğünde böyle bir sürece başladık. Çıkış noktamız bir parti kurmak değil, sadece toplumu iktidara taşıyacak bir yeni anlayışı ortaya koymak ve emekten yana sol, sosyal demokrat bir iktidarın yolunu açmaktı. Bunu birçok ülkede sosyal demokratlar yaptı, biz de yapabilir miyiz dedik ama henüz başaramadık.
Neden?
Çünkü CHP de, DSP de, soldaki diğer partiler de yenilenme perspektifini yeterince iyi kavrayamadılar, bizi bir başka organizasyon olarak gördüler. Oysa temel yaklaşımımız buydu.
Şimdi ne aşamadasınız?
Öncelikle şunu belirteyim: 10 Aralık Hareketi her kesimden insanı içinde barındırıyor. Ben de birey olarak bu çalışmaya katılıyorum ama sözcüsü değilim. Son duruma gelince; birincisi 10 Aralık Hareketi Türkiye’de nasıl bir sosyal demokrat parti olması gerektiği konusunda çalışmalarını sürdürüyor.
İkincisi, önümüzde yerel seçimler var. Yerel seçimlerde sosyal demokrat adayların kazanması için birlikte katkı vermemiz, bütün solun destekleyeceği ortak adaylar çıkarmak şart. Aksi halde bu solu bölmek olur. Başta İstanbul'u, Ankara'yı geri almak için ne gerekiyorsa yapmalıyız, solun ilk sınavı bu! İstanbul'u, Ankara'yı geri istiyoruz, çünkü ilk onları kaybettik. İstanbul ve Ankara'yı alırsak gerisi gelir.
O zaman yerel seçimler sonuçlarını görene kadar yeni bir parti yok?
Tabii, zaten çok kısa bir dönemde yeni bir parti gerçekçi değil. Ama AKP’ye karşı sol bir iktidar alternatifi üreteceksek de bunun bize göre tek bir yolu var: Yeni bir program, yeni bir anlayış!
Kim yapacak bunu?
Bu program ne tek başına 10 Aralık'ın programı olmalı ne DSP'nin, ne CHP'nin ne de başka partilerin... Bunu taban yapacak, sol, sosyal demokrat kadrolar yapacak. Tabanda en geniş katılımı sağlayarak ve tartışarak programın alttan örülmesi gerekiyor.
Yoksa yukardan 10-15 kişinin "Biz kurduk yaptık, buyurun peşimize takılın" demesi bir şey ifade etmez.
Yeni bir silkiniş şart
"Çok idealistler ama zor" diyenler çıkacaktır?
Biz hiç ümitsiz değiliz. Sebebi de toplumda AKP karşıtı büyük bir arayışın sürmesi. Arayış olmasa, son kamuoyu yoklamalarında kararsızların oyu yüzde 30'ları bulmazdı. Kaldı ki zor diye vazgeçebileceğimiz bir konu değil bu.
Demokrasinin artık kazaya uğramasını istemiyorsak, Türkiye'de demokrasi terazisinin sol kefesini doldurmamız gerekiyor. Artık sağın alternatifi sağ, AKP'nin alternatifi yine AKP olmamalı. Solda, sosyal demokraside yeni silkiniş şart.
Peki "DİSK'in ne işi var bu çabada" denirse?
Bu çabanın içinde olmak bizim en doğal hakkımız, çünkü en çok yalnız kalan biziz. Eskiden güçlü bir sosyal demokrat hareket olunca güçlü bir sendikal hareket, güçlü bir işçi sınıfı, bunlar hep birbirini tamamlıyordu. Oysa şimdi DİSK olarak bu mücadeleyi verirken siyasal dayanağımız eskisi kadar güçlü değil. Siyasal projeleri aynı reflekslerle ortaya koyamıyoruz, aynı söylemi tutturamıyoruz.
Yani bu iş bizi ilgilendirmez diyemeyiz. Tabii ki sendikal görevlerimizi unutmadan, ama madem emeğin haklarının çiğnenmesinden şikâyetçiyiz, o zaman siyasete müdahale etmekle de yükümlüyüz.

Başkanlığını Fevzi Gümüş’ün yaptığı Pir Sultan Abdal Derneği’nin  Türkiye’de 52 şubesi, 25 cem ve kültür evi var.

PİR SULTAN ABDAL DERNEĞİ GENEL BAŞKANI FEVZİ GÜMÜŞ:
‘Bir arada durma modeli’ yaratmak gerekiyor

Bizim kurgumuz, soldan yana bir tercihle AKP'den kurtulmak! Bu kurguyu solun da yapması şart. Sol yerel seçimlerden başlayarak bir arada durma modelini oluşturmalı. Unutmayalım ki Türkiye'de sol birlikte büyüyor, birlikte küçülüyor

ANKARA

Alevi seçmenin eğilimini nasıl ölçüyorsunuz?
Sivas, Çorum, Yozgat, Tokat gibi Alevilerin yoğun yaşadığı iller var. Bu illerdeki Alevi köylerinin tek tek seçim sonuçları elimizde. Onları incelediğinizde Alevilerin yüzde 90-95 oranında tercihlerini soldan yana kullandığını görüyoruz.
AKP'ye kayma hiç yok mu?
AKP için Aleviler "Yanlış yolda ve yola getirilmeleri gerekenler"dir. O yüzden Aleviler ile AKP arasında temel bir kan uyuşmazlığı vardır ama buna rağmen mesela 2007'de Ankara-Çubuk'ta bir miktar kayma tespit ettik. Ancak orada dahi Alevilerin yüzde 75'nin tercihi yine sol oldu.
Dolayısıyla Alevilerde sağa kayış sadece kişisel tercihlerle sınırlıdır.

Alevilerin kırmızı çizgileri
Peki Aleviler CHP'den memnun mu?
Alevi-CHP ilişkisini "memnuniyet"ten çok "mecburiyet"le açıklamak daha gerçekçi. Sağ karşısında aldığı oy oranı ve gelenekten gelen çeşitli özellikleriyle en güçlü duruşu CHP sergilediği için doğal olarak Aleviler de siyasi iradelerini ona yansıtıyorlar.
CHP'ye yönelik eleştirilerini ne yazık ki ayrı tutmak zorundalar, çünkü görünen başka seçenekleri yok.
Yani bir "risk analizi" bu?
Çok doğru, ama hayati bir analiz. Çünkü Aleviler için iki kırmızı çizgi var; bunlar olmazsa Aleviler bu topraklarda yaşayamayacaklarını düşünüyorlar. Biri cumhuriyet, diğeri laiklik. Demokratikleştirme talebini saklı tutuyorlar, ama bu ikisinden de asla vazgeçmiyorlar.
Aslında CHP'yi sosyalistlerin, entelektüellerin, Kürtlerin, emekçilerin önemli bir kesimi terk etti ama galiba bir Aleviler bir de kadınlar terk edemiyor; sebep aynı "yaşamsal risk" herhalde?
Tabii, çünkü bizler bu riskin ne olduğunu her gün yaşıyoruz. CHP'nin içe kapanması ayrı bir tartışma, fakat AKP eliyle yürütülen de bir gericileşme, hayatın dinselleştirilmesi var ve bundan en fazla biz mağduruz.
İşte daha geçen gün Keçiören'de bir Alevi esnaf tekel ürünleri sattığı için AKP belediyeciliği tarafından şiddete varan bir saldırıya maruz kaldı. Yine Esenyurt'ta bir genç Alevi olduğunu söyleyince öğretmeni tarafından dövüldü. Alevi öğrencilerin taşınma talebi Karakoçan Kaymakamınca "Onlar Alevi çocukları" diye ayrımcılığa tabi tutuldu.
Biz bu zihniyeti zaten Çorum'dan, Maraş'tan, Madımak'tan tanıyoruz, o yüzden AKP'den Alevilere yarar gelmeyeceği gibi, ülkeye de demokrasi gelmeyeceğini biz gayet iyi görebiliyoruz.

Melih Gökçek ürkütücü
Haliyle AKP'nin karşısında en güçlü kim varsa onu destekliyorsunuz?
Bizim kurgumuz şu: Soldan yana bir tercihle AKP'den kurtulmak! Bu kurguyu solun da yapması şart. Sol yerel seçimlerden başlayarak bir arada durma modelini oluşturmalı. Buraya Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin önündeki Dikmen vadisi halkının "barınma hakkı" eyleminden geldim.
Bir düşünün, Melih Gökçek 20'inci yılda yine Ankara'yı yönetmeye aday.
Alevilerin, demokratların varlığını tanımayan, ayrımcılık yapan biri, bir insanın gençliği kadar belediyecilik yapıyor. Bu bizim için çok ürkütücü bir şey...

Önce belediyeleri almalıyız
Acaba Aleviler açısından yerel seçimler genel seçimden daha mı önemli?
Çok doğru, halkın günlük hayatına direkt belediyeler değiyor. Mesela çocuklarımızı AKP belediyeciliğinin kreşlerine veriyoruz; ya çocuklarımızı almıyorlar ya da iş birden dinsel eğitime dönüyor.
O yüzden bence AKP'yi geriletmek önce yerelden başlamalı. Eğer AKP'yi Türkiye'den sileceksek önce verdiğimiz belediyeleri geri almak gerekiyor.
Peki Alevi örgütleri CHP'yi bu "bir arada durma" modeline zorlayabilir mi?
Geçmişe baktığımızda bunda çok başarılı olduğumuz söylenemez. CHP geçmişte bunu çok doğru bir şekilde uygulayamadı maalesef ama artık uygulamak zorunda.
Kimse AKP'nin demokrasiden yana güçleri İzmir'e, Çankaya'ya, Kadıköy'e sıkıştırmasına bir beş yıl daha izin veremez. Zaten bunu kırdığımız anda tüm Türkiye'yi AKP gericiliğinden kurtarma imkânı da doğacak.

Sorumluluk CHP'ye düşüyor
Ama CHP şöyle düşünebilir: "Nasılsa benim kemik yüzde 18-20 oyum var, nasılsa Aleviler bana oy vermeye mecburlar..."
O zaman biz de hatırlatırız: 2004'teki yerel seçimlerde ciddi bir seçmen sandığa gitmedi, 2002'de gitmedi. Kimdi gitmeyenler? Çoğunluğu Aleviler. CHP 1999'da baraj altında kaldı, DSP birinci parti oldu; niye? Seçmeni sandığa götürecek bir ortaklaşmayı, heyecanı yaratmak gerekiyor. Bunun yolu solda birlikse bunu sağlamak şart. Sorumluluk da en fazla büyük parti olduğu için CHP'ye düşüyor.
Unutmayalım ki hep Türkiye'de sol birlikte büyüyor, birlikte küçülüyor.
Alevi örgütleri olarak siz bu büyümeye hazır mısınız?
Biz SHP'nin 1989 yerel seçimlerini kazandığı noktadan dahi daha ileri bir noktadayız. Refleksleri daha gelişmiş, daha örgütlü, daha bilinçli bir durumdayız.
Mesela zorunlu din dersinin kaldırılması için haftalık eylemler başlattık. Bu eylemleri önümüzdeki dönemde demokrasiden yana tüm güçlerin mücadelesi haline getirmeyi hedefliyoruz. Eylemlerimizin yerel seçimler öncesinde demokratik kamuoyunu sarsıp, belki de kendine getirebileceğini düşünüyoruz.

Diyarbakır Baro Başkanı Avukat Sezgin Tanrıkulu

DİYARBAKIR BAROSU BAŞKANI AVUKAT SEZGİN TANRIKULU:

Makul yol CHP-DTP işbirliği

SHP deneyimindeki başarısızlıktan DTP ve geçmişindeki partiler doğdu. CHP kendi kelepçelerinden kurtulur, DTP de dönüşürse bir genel seçimde temel ilkeler konusunda işbirliği oluşturabilirler. O zaman AKP hegemonyası kırılabilir

DİYARBAKIR

Özellikle bölgede ya AKP ya DTP; Kürtler için başka sol bir seçenek yok mu?
Yok, Türkiye'nin Kars'tan Adıyaman'a kadar Kürtlerin yoğun yaşadığı bu coğrafyasında, siyaset bu iki ana hat ekseninde şekillendi artık. Bunun yakın bir zamanda kırılması, başka üçüncü bir alternatifin ortaya çıkması, kitleselleşmesi, buralarda yeniden Kürtlerle buluşması yakın bir zaman için çok olanaklı görünmüyor.
Niye?
Köprünün altından çok sular aktı. Yani 1980'den bu zamana yaklaşık 30 yıllık bir zaman geçti. Bu süre içinde maalesef sol Kürtleri kaybetti. Türkiye'nin bu en büyük sorunuyla ilgili bir program ortaya koyup arkasında duramadı.
Bütün solu mu kastediyorsunuz?
Esas olarak CHP'yi kastediyorum. Çünkü Kürtler bakımından sol denilince akla daha çok CHP geliyor; o da Kürtlere değil, devlet içerisindeki geleneksel iktidar odaklarına yüzünü döndü. Ki bu odaklar Kürtlerin gözünde yaşanan acı ve sıkıntıların başlıca so- rumlularıdır. Dolayısıyla 1980'den sonra solla büyük bir kopuş yaşandı.

Sol, Kürtleri kaybetti
Ya 1991'deki SHP dönemi?
Doğru, SHP dönemi çok önemli bir deneyimdi. Kürtler açısından bir buluşmaydı ve belki Türkiye'nin yeniden inşası için büyük bir fırsattı. Ama Kürtler de SHP de bu şansı iyi kullanamadı.
Tabii sözünü ettiğim o iktidar odaklarının bu işbirliğin bozulmasındaki rollerini unutmamak lazım ama sonuçta o başarısızlıktan DTP ve geçmişindeki partiler doğdu.
 Şimdi gelinen noktada ne CHP Türkiye partisi ne de DTP... Biri Batı'ya sıkışmış, diğeri Güney'e ve Doğu'ya...
Peki SHP ruhu yeniden doğsa, Kürtlerin karşısına yeni bir program ya da belki yeni bir partiyle çıkılsa?..
Bu konuda iyi niyetli çalışmalar olduğunu biz de biliyoruz, ama merkez sol içindeki yapılar Kürtlerle ilgili programlarını netleştirme konusunda ürkek davranıyor. Bunda da tarihsel ideolojik bagajlarından vazgeçmeme konusundaki inatları ve yeteneksizlikleri çok önemli rol oynuyor. Bundan birazcık uzaklaştıkları noktada ise korkuları devreye giriyor ve akıllarından geçenleri cesaretle ortaya koyamıyorlar. 
Çünkü Türkiye'de Kürt meselesiyle uğraşmak çok sabır ister ve kısa vadede kazandıran bir şey değildir.

DTP, Türkiye partisi olamıyor
Siz ne tavsiye edersiniz?
Bence artık Türkiye'de toplumun önemli bir kesimi bu meselenin şiddet dışında çözümünden yana.
Dolayısıyla aklı başında, gerçekten dünya soluyla buluşabilecek ve Kürt sorununda çözüm yolunu açacak bir programla ortaya çıkan bir merkez sol belki hemen Kürtlerin geniş kesiminden oy alamaz ama hiç değilse Türkiye'de çok geniş bir kitleye hitap eder.
DTP'nin oyu ne kadar bölgede?
Yüzde 50'yi aştığı iller olsa da bölge ortalaması yüzde 25.
AKP?
AKP'nin ortalaması yüzde 50 civarında.
Az önce "Kürt meselesine el atan kaybeder" dediniz, o zaman AKP nasıl oldu da kaybetmedi?
Çünkü AKP sorunu çözeceğine dair bir inanç yarattı; çözmeye uğraştı demiyorum, ama onun havasını yaratarak oy topladı. İkincisi de Kürtlerin muhafazakârlığını çok iyi kullandı. Yoksa AKP'nin esas itibariyle yaptığı hiçbir şey yoktur. Bu bölge halkı için kritik eşik dediğimiz meseleler yine DSP-MHP-ANAP zamanında çözülmüştür.

CHP için vahiy lazım
 İyi de AKP "mış gibi" yapıyor, DTP Türkiye partisi olamıyor. Böyle bir ortamda Kürt meselesini çözme konusunda samimi ve tüm Türkiye'yi kapsayıcı bir parti ya da program niçin karşılık bulamasın ki?
Ben bulamaz demiyorum, ama önce güven meselesini halletmesi gerekecektir. Tam da AKP'nin aştığı kritik eşik bu zaten.
Siz sanki biraz umutsuz gibisiniz...
Aslında bu umutsuzluk, bana göre gerçekçilik. Çünkü bu silahlı şiddet Kürtlere yapışmış bir kelepçedir. Bu şiddet bitmeden siyasi tercihlerin rasyonel temellere oturması, önyargıların kırılması pek mümkün değil.
CHP'nin vizyonunu değiştirmesi bile kıramaz mı o önyargıyı?..
Yakın zamanda CHP'nin değişmesi için bir vahiy lazım herhalde, CHP'nin değişmesi imkânsız gibi bir şey.

CHP doğuda kadrolarını yitirdi
Ama şimdi haksızlık da etmeyelim, masalarının üzerinde duran yeni program AKP'nin vaatlerinden ileri bir noktada?
Daha ortaya çıkmadı ki, ne diyecekler, nasıl duracaklar o daha belli değil. Ayrıca başka önemli bir şey var; CHP burada toplumla buluşabilecek bütün kadrolarını yitirdi. Korucubaşıları aday yapıyor; bunu nasıl yapıyor anlamak mümkün değil.
1980 öncesinde Kürtlerde önemli bir CHP hattı vardı ama o hat bu hatalarla tamamen dağıldı. Yoksa mümkün mü Diyarbakır'da 8-9 bin oy alması; AKP 190 bin alıyor.

Ahmet Türk bir imkân
Radikal bir seçenek, ama DTP ve CHP bir ortak noktada buluşursa bu Kürtler üzerinde etkili olur mu?
Bence bu makul bir yol. CHP de kendi kelepçelerinden kurtulursa, DTP de dönüşürse, bir genel seçimde temel ilkeler konusunda işbirliği oluşturabilirler. Ancak o zaman da AKP' nin hegemonyasını kırılabilirler.
Ahmet Türk böyle bir dönüşümün başlatılması adına bir kazanç olabilir mi; ne de olsa eski CHP'li?..
Bana göre Ahmet Türk, DTP için de, Türkiye için de bir imkândır ve bu imkânı herkesin doğru değerlendirmesi lazım.
Tabii Ahmet Türk'ün de bu imkân olma iradesini ortaya iyi koyması şart.

YARIN: Prof. Dr. Ayşe Buğra, Hasan Bülent Kahraman

Sol Çıkışını Arıyor 2

17/9/2008 · Kategori: Dosyalar

Benim formülüm taban yaratmak

SOL ÇIKIŞINI ARIYOR - 2 / Devrim Sevimay / (Fotoğraflar: OZAN GÜZELCE)

Türkiye’deki sol, Marksist bir temelden ve kültürden gelmiyor. Bizdeki sol partiler kendilerini yeni sağ süreçlerin getirdiği ekonomik politikalar üstünden tarif etmeye çalışıyor. Benim formülüm şu: Taban yaratmak ve kendi tabanını sağın elinden almak

SHP döneminde başdanışmanlık yapan Hasan Bülent Kahraman, önceki yıl ABD’nin ünlü Princeton Üniversitesi’nde ders vermişti.

Dizimizin dünkü ilk bölümünde yaptığımız “Bu sayfada okuduğunuz görüşlerle ilgili sizde oluşan kanaatleri bize gönderin (dsevimay@milliyet.com.tr),  biz de sahiplerine iletelim. Hatta www.milliyet.com.tr adresinde yayımlayalım. Tartışmaya siz de katılın ve geleceğinize müdahale etmeye şu soruyu yanıtlayarak başlayın: Solun çıkış yolu hangisi?” davetimi okurlarımızdan büyük ilgi gördü. Görüşleriniz e-mail kutumuzda birikiyor.
Bu arada biz de tartışmaya çok önemli iki uzmanla devam ediyoruz:

SABANCI ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ÜYESİ, SABAH GAZETESİ YAZARI DOÇ. DR. HASAN BÜLENT KAHRAMAN:
Bu ülkede vatandaşların çoğu niçin gidip sağa oy verir de sola vermez?
Çünkü cumhuriyeti kuran parti, Türkiye’de daima “hukuksal ve kültürel” dönüşümü gerçekleştirmeye çalıştı. Zaten Cumhuriyetin kendisi de hukuksal ve kültürel bir dönüşüm demekti. Ama buna mukabil sağ, “toplumsal” ve gerçek anlamdaki “siyasal” dönüşümü gerçekleştirdi.Yani 1950’den itibaren sağ partiler “aktif modernleşme, alt yapı, ekonomik büyüme, kalkınma, kişi başına düşen milli gelir, sosyal politikaların yaygınlaştırılması” temellerinde kitlelere daha fazla imkân sundular.
Böylece kurucu parti toplumu otoriter ve elitist bir şekilde yukardan aşağıya doğru dönüştürmeye çalışırken sağ partiler popülist politikalarla tabanı yanlarına çektiler. Buna milliyetçilik ve dinciliği de ekleyince sağın toplam oy oranları yüzde 75, solun ise yüzde 25’te kilitlenip kaldı.

Marksist perspektif yok
Peki bu makûs talihi değiştirmenin, solu yüzde 75’lerle bütünleştirmenin imkânı yok mu?
Bence var; Marx’a gidersek buna imkân olduğunu gayet net görüyoruz. Marx açıkça der ki, “İnsan temel güdüleri doğrultusunda ve önce çıkarlarına göre hareket eden bir varlıktır; insanın ideolojik-siyasal-kültürel dönüşümü ancak ondan sonra başlar.”
Yani Darwin’den de çok etkilenmiş biri olarak Marx insanların ayakta kalma güdüsüyle yaratıldığını, dolayısıyla “sınıfsal bilinçleri”nden önce “ekonomik veya bireysel çıkar bilinçleri”nin geldiğini söylüyor.
Bence Türkiye’de geniş kitlelerin sağ partilere gitmeleri ve oralarda yerleşmeleri Marx’ın bu tarifiyle çok özdeşleşen bir durum. Çünkü insanlar popülist politikaları nedeniyle sağ partilere giderken aslında henüz siyasal veya sınıfsal bir bilinç geliştirmiş değiller.
Kanıtı?
Çünkü sağ partiler kapitalist partilerdir. Uzun bir tarihsel kesitte bakılırsa bu partiler aslında işçi sınıfının, dar gelirlinin, emekçinin aleyhine politikalar izleyen partilerdir. Dolayısıyla sınıf bilinciyle bakacak olsa aslında o tabanın asıl ait olduğu yer sağ, değil soldur.

Sınıfsal bilinç aşılanmalı
O zaman sol niçin kendi doğal tabanına sahip çıkamıyor?
En önemli sebebi Türkiye’deki solun Marksist bir temelden ve kültürden gelmiyor olması. Marksist bir perspektif bizde yok. Gerçek bir sol tartışılmıyor bizde, hep illüzyon konuştuklarımız... Bizdeki sol partiler kendilerini liberal-demokratik denen politikaların ve bu yeni sağ süreçlerin getirdiği ekonomik politikaların üstünden tarif etmeye çalışıyor. Bu bir kompleks ve tabii inandırıcı da olmuyorlar. Çünkü sağ zaten bunu çok daha güzel beceriyor.
Siz 60 yıllık bir meseleden söz ediyorsunuz; bu saatten sonra bu nasıl düzelecek?
Benim formülüm şu: Taban yaratmak ve kendi tabanını sağın elinden almak.
Taban nasıl yaratılacak?
Solun öteden beri inkâr ettiği veya yeteri kadar idrak edemediği kitleye kendisini tanımlatarak ve bu insanlara bir sınıfsal bilinç aşılayarak... “Senin çıkarın din ve milliyetçilik ekseninde, sana birtakım ufak tefek şeyler veren bu partilerde değil; senin çıkarlarını en geniş ölçüde savunacak olan sol partilerdir” diyerek.
Bu bir şeyi yoktan var etmek değil, bu sadece zaten o insanların sahip oldukları sınıfsal temeli onlara anlatmak.

Ekonomide de öncülük
Sol bugüne kadar bunu hiç yapmadı mı?
Hayır, Türkiye’de meşru parlamenter veya Marksist sol bunu yapmadı. 1960’lar, 70’lerde insanlara sınıfsal bilincini kazandırmaya çalışan bir Marksist sol oldu ama o çok amatör ve küçük ölçekli bir çabaydı. Şimdi bunu bence bir sol partinin büyük ölçekte yapması lazım.
Bu dediğiniz artık çok zor değil mi?
Zor değil, çalışmayı gerektiren bir şey. Hatta kolay bile, çünkü tam çeyrek yüzyıldır bu ülkede kalkınma-büyüme-refah-sosyal güvenlik-eğitim alanında hiçbir şey konuşulmadı. Tabii ki 2002’den 2007’ye kadar ekonominin büyütüldüğünü, kişi başına düşen gelirin arttırıldığını biliyoruz, fakat bunların ne pahasına, kimler lehine, hangi araçlarla yapıldığını da biliyoruz.
Dolayısıyla eğer sol bu alanlarda öncülüğü ele alırsa, yani “Ben de zamanında Türkiye’de sağ partilerin yaptığı gibi yol, köprü, baraj, fabrika yapacağım, istihdam politikalarını yeniden gözden geçireceğim, ekonomide şu düzenlemeleri yapacağım, sana daha çok demokrasi, insanlık hakkı, hukuk sunacağım” diye ortaya çıkarsa, sağın tabanına sıkışmış olan o yüzde 70’lerin sola kaymaması için hiçbir sebep yok. Zaten taban böyle yaratılır, iktidar yolu buradan açılır.

Yeni bir sol hareket
Sizce kim diyebilir bunları; CHP mi, yoksa başka bir sol parti mi?
Şimdi kimi arkadaşlarımız CHP’nin yenilenmesi üstünden Türkiye’de sosyal demokrasinin canlandırılabileceği kanısında; ben buna karşıyım. Evet, orada bir kitle vardır, CHP bir tarihin partisidir, kim ne derse desin 1923-1933, 1959-1979, 1982-1993 dönemleri önemlidir ama bütün bunlara rağmen CHP belli bir tarihin ve belli bir bagajın partisidir. O nedenle tabanı dönüştürecek parti yeni bir sol zihniyetle hazırlanmış yeni bir sol harekettir.
Halk o yeni sol hareketin tabanı olmayı isteyecek mi?
Doğru, demin toplumsal dönüşümü sağlayacak olan sınıfsal-kitlesel momentumdur demiştik ama bir kitlenin kendi kendisini bu noktaya taşıması çok zor. Dünyanın hiçbir yerinde bu olmuyor.
Bunu başlatacak olan yine bir lider ve lider kadrosudur. Ancak böyle bir lider ve kadro ortaya çıkar, güçlü bir ideolojik-teorik temel hazırlar ve kitle örgütleriyle ittifak kurmak suretiyle bu yola girerse ben bunun Türkiye’de bir siyasi momentumu da başlatacağı kanısındayım.

Arama konferansı yapalım
Peki Türk solu nereden bulacak o lideri?
Bir kere hiç zaman geçirmeden, mümkün olduğu kadar çok farklı gruplar halinde bir gerçek sol tartışmayı başlatmamız lazım. Gerekirse arama konferansı yapılsın. Bunda utanacak bir şey yok; Microsoft utanmıyor, biz mi utanacağız? Ya da bir kurultaylar süreci olabilir. O zaman onun içinden lider de çıkar, program da çıkar, parti de...
Ne kadar vakit var bunu yapmak için?
Yerel seçimlere kadar yetişmez tabii, ama ilk genel seçime hazırlanmak bakımından bence yeterli zaman var. Eğer doğru ve geniş tabanlı bir tartışma başlarsa genel seçimlere kadar çok önemli bir mesafe alınır.

Son 2004 yerel seçimlerinde CHP 16 büyükşehir belediyesinden 2’sini, 65 il merkezi belediyesinden 6’sını, 847 ilçe belediyesinden 125’ini, 2 bin 281 belde belediyesinden de 336’sını kazanabildi.

Merkez sol (CHP+DSP) 2007 genel seçiminde Doğu ve Güneydoğu’daki toplam 24 ilden 18’inde milletvekili çıkaramadı. Her iki bölgede de oy oranı yüzde  10 barajın altında kaldı. Tıpkı 1995 ve 1999 seçimlerinde olduğu gibi.

Türkiye’nin sosyal politika alanındaki sayılı isimlerinden Prof. Dr. Ayşe Buğra, Prof. Dr. Çağlar Keyder’le birlikte Boğaziçi Üniversitesi’ndeki Sosyal Politika Forumu’nun da kurucusu.

Önce insanları dinlemeli

İnsanların AKP’ye oy vererek irrasyonel seçim yaptıklarını düşünmemek lazım. Onun yerine önce insanları iyice dinlesinler. Yoksul kadınları ders vermeye çalışarak değil, anlamaya çalışarak dinlesinler. Belki akıllarına farklı bir şeyler gelir

BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK ENSTİTÜSÜ ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. AYŞE BUĞRA:

Şimdiden yerel seçimlerle ilgili şu konuşulmaya başlandı: “AKP kim bilir ne kadar çok yardım paketi dağıtacak ve yine kim bilir ne kadar çok oy alacak”; sizce de en önemli belirleyici bu yardım meselesi mi? Yardımlar önemli olacak tabii ama başka şeyler de var. Mesela yerelde kurulan ilişki ağları ve bu ağların sağladığı ekonomik çıkarlar da önemli olacak. Bence asıl önemli olan adayların niteliği. Çünkü ne yapmak istediğini iyi bilen ve bunu insanlara güven vererek anlatabilen bir muhalif aday çıktığı takdirde, insanlar ona oy verebilirler.
Demek ki “güvenilir bir aday” yardım ve ekonomik çıkarların dahi önüne geçebilir?..Zor, ama mümkün. Çünkü şunu da unutmamak lazım: Her iktidar, yandaşlarını desteklerken, ister istemez bazı insanları da kendinden uzaklaştırıyor. Ölçütler açık ve güvenilir olmadığı oranda bu keyfi yardımlardan memnun olmayanlar çıkıyor. Bu tür yardımlar insanlarda her zaman “O daha iyisini aldı, ben alamadım” duygusu yaratıyor.

Yardımda ve doğru ayrım
Yani yardım dağıtmanın ters teptiği bir kesim de olabilir?..Sadaka ilişkisi Müslüman dayanışmasına atıfla ve şeyh efendilerin gözyaşlarıyla ne kadar süslenirse süslensin, kimse kendisine sadaka vereni sevmez. İnsanlar aslında kendilerine mercimek-nohut verilmesinden rahatsızlık duyuyorlar. Bu da demek oluyor ki, “AKP yardım verip oy alacak” deyip oturmamak lazım, her zaman bir hareket alanının olduğunu görmek, ama bunu da akıllıca kullanmak gerekiyor.
Mesela şu akıllıca olur mu: Vatandaşa “merhamet, sadaka” yerine “sosyal devlet kavramı”nı anlatmak; “AKP yanlış yapıyor, asıl böyle olmalı” demek?.. 

Sol muhalefetin kafası karışıkTürkiye yoksullukla mücadelenin hiç bir zaman sosyal hak kavramı etrafında, hak temelli bir sosyal yardım anlayışıyla yürütülmediği bir ülke. Bunun sorumlusu da AKP değil. Sosyal politika konusunda sol muhalefetin de kafası karışık. Özellikle “sadaka” nitelikli yardımla “formel sosyal yardım” arasındaki fark hiç de iyi anlaşılmıyor.
Vergi gelirleriyle finanse edilen, şeffaf ölçütler temelinde, aşağılayıcı ihtiyaç tespiti yöntemlerine baş vurmadan yapılan düzenli, nakdi yardım sadaka değildir.
Mesela, çocuklu ailelere çocuklarını okula göndermek veya sağlık kontrolünden geçirmek şartıyla yapılan düzenli nakit transferleri, sadaka değildir. Devlet okullarında, yoksulları ayırmadan bütün çocuklara bir öğün düzgün yemek verilmesi sadaka değildir.
Bunları keyfi, düzensiz, kimin hangi kaynaktan finanse ettiği belirsiz kömür-yiyecek yardımlarından, bir kereye mahsus fatura-kira ödemelerinden ayırmak lazım. Sol muhalefet bu ayırımı doğru yapmadığı ve suçlamayı bütün yardımlara yönelttiği zaman AKP’nin işini kolaylaştırıyor. Sadakayla hak temelli yardımları öne çıkararak mücadele etmek gerekiyor.
80 öncesi CHP’nin bu konuda “Yardımı al helaldir ama oy verme haramdır” diye bir sloganı varmış. 22 Temmuz’dan sonraki CHP ise “İnsanlar irrasyonel seçim yaptılar, ciddiye alınacak tarafı yok” analizinde bulundu. Hangisi daha rasyonel?İnsanların AKP’ye oy vererek irrasyonel bir seçim yaptıklarını kesinlikle düşünmemek lazım. Hiçbir zaman sosyal haklara sahip olmamış insanların, aldıkları şeyin daha iyisini isteyecek halleri var mıydı? Kendini solda görenlerin hak temelli sosyal yardım ve sadaka ayırımını yapamadığı yerde, yoksullar bunu nasıl yapacaklardı?
Burada solun yapması gereken yardımı kötülemek ve “çarpık gelişme”, “dışa bağımlılık” filan gibi insanların günlük hayatlarına uzak kavramlarla konuşmak değil.
Bunun yerine mesela “şartlı nakit transferi” uygulamasının istenirse nasıl daha yaygınlaşabileceği anlatılabilir.
Zaten sol, eğer “prim ödemelerinden bağımsız” bir sosyal emeklilik uygulamasına veya Avrupa’nın hemen bütün ülkelerinde uygulanan bir “asgari gelir desteği politikası”na inanmış olsaydı, bugün işi çok daha kolay olurdu. 

Yardımda AKP’yle baş edemez
“Utanmasın, sol da yardım paketleri dağıtsın” diyen çıkarsa ne dersiniz? Sol yardım yarışında AKP’yle baş edemez. Bence onun yerine önce bir gidip insanları iyice dinlesinler. Yoksul kadınları, ders vermeye çalışarak değil, anlamaya çalışarak dinlesinler. Romanlarla konuşsunlar. Göçle büyük şehirlere gelmiş çok çocuklu Kürt ailelerine çocukların okuldaki durumunu sorsunlar. Eğitim-Sen’e akıl danışsınlar. Toplum merkezlerine gidip sosyal hizmet uzmanlarıyla konuşsunlar, onların her gün neler gördüklerini dinlesinler.
O zaman belki akıllarına yardım paketinden daha farklı bir şeyler de gelir.

Daha somut konuşulmalı
Solun, 22 Temmuz’da AKP’ye oy veren “Homo ekonomikus”ların aklını çelmesi sanki size biraz zor görünüyor?..AKP çıkar ağlarına ve sadaka ilişkisinin kullanımına dayanan çok güçlü bir siyasi başarı zemini oluşturmuş durumda. Ama büyüme önümüzdeki dönemde kaçınılmaz olarak düşecek ve ekonominin durumu çok iyi olmayacak. Özellikle tarım sektöründe üretim düşmesi, fiyatların artması ve bunun en çok yoksulları vurması beklenebilir. Burada şunu unutmamalı:
Zor koşullarda yaşayan ve çalışan insanların risk alacak halleri yok, istikrarsızlıktan korkarlar. O yüzden rasyonel düşünen insanların (homo ekonomikus) sola oy vermeleri için, solun onları her şeyi değiştireceğine değil, onların durumunu düzelteceğine, en azından bozmayacağına, ikna etmesi lazım.
Bu da herhalde ancak daha az büyük laf edip daha çok somut konuşmakla mümkün olur. Yani insanların durumlarını bilmek, onları anlamak gerekiyor. Solun buna sabrı var mı? 

YARIN: ALMAN SPD MİLLETVEKİLİ LALE AKGÜN PROF. DR. FUAT KEYMAN

Önce 8 milyonu dinlemek lazım

SOL ÇIKIŞINI ARIYOR - 3 / Devrim Sevimay / Fotoğraf: OZAN GÜZELCE

Ben ilk önce, CHP örgütü, CHP seçmeni ve demokrat kesimler temelinde ve 'seçim kazanma-Türkiye'yi yönetme-merkez solu doldurma' ekseninde bir CHP tartışması yapılmasını öneriyorum Çünkü CHP seçeneğini, başta bu partiye oy veren yedi milyon seçmen ile bu partinin dönüşmesini isteyen bir milyonu aşkın seçmenin gözünde bitirmeden yeni parti talebi gerçekçi değil

Prof. Dr. Fuat Keyman'la Uluslararası İlişkiler bölümünde öğretim üyesi olduğu Koç Üniversitesi'nde görüştük. Köln'de 1994'ten beri milletvekili seçilmeyi başaran Lale Akgün, Baykal-Sarıgül gerginliğinin yaşandığı 2005'teki CHP kurultayına da yabancı konuk milletvekili olarak katılmıştı.

KOÇ ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. FUAT KEYMAN: 

Solun bir kısmı "CHP'nin genel başkanı değişse bile artık CHP'yi değiştirmek mümkün değil" görüşünde; buna 50 yıllık CHP'liler dahil. Oysa biliyoruz ki siz CHP'nin dönüştürülebileceğini düşünüyorsunuz; niye?
Çünkü CHP seçeneğini, başta bu partiye oy veren yedi milyon seçmen ile bu partinin dönüşmesini isteyen ve sayıları bir milyonu aşkın seçmenin gözünde bitirmeden yeni bir parti talebinde bulunmak gerçekçi değil.
Sizce hâlâ bitmedi mi?
Bitmemiş ki, yeni parti denemeleri bir türlü başarıya ulaşamıyor.
Sizin öneriniz ne?
Ben ilk önce, CHP örgütü, CHP seçmeni ve demokrat kesimler temelinde ve "seçim kazanma-Türkiye'yi yönetme-merkez solu doldurma" ekseninde bir CHP tartışması yapılmasını öneriyorum. Bence ancak bu tartışma ve denemeden sonra, eğer CHP olanağı seçmen gözünde de bittiyse yeni bir parti o zaman taban bulma kapasitesine sahip olabilir.

CHP'deki siyasi kümeler
 "CHP tartışması yapılsın" diyorsunuz ama hep yapılan zaten bu değil mi?
Yalnız CHP tartışması sadece lider ve üst yönetime endeksli yapılıyor; bu çok eksik. Bence CHP'ye dört siyasi küme içinde yaklaşmalıyız:
Birinci küme, şüphesiz CHP lideri ve üst yönetiminden oluşuyor.
Kesinlikle eleştirileri hak eden bir küme.
İkinci küme, CHP örgütleri ve sayıları bin 200 civarında CHP delegesinden oluşuyor. Bu küme merkeze bağlı, ama değişim ve iktidar isteyen bir yapı sergiliyor.
Üçüncü küme, sayıları yedi milyonu bulan CHP seçmenin kümesi. Lider ve üst yönetimden şikâyetçi, değişim isteyen, korkularını dışarıya vuran, bunu yaparken de seçim kazanmak kadar, siyaset-dışı mekanizmaları desteklemeye kadar varan geniş bir yelpazede hareket ediyor.
Dördüncü küme de sayıları bir milyon civarında, liberal ya da demokrat, kendisini merkezde konumlandırmış, ekonomik aktörlerden sivil toplum örgütlerine bir toplumsal katmanı içeriyor.

TÜSİAD, CHP'ye destek verir
İkinci keredir söylediniz merak ettik, bu "bir milyon"un içinde kimler var?
Bir milyonun içinde liberal ve demokrat aktörler var. Yani toplumsal sorunlara çözüm bulma kapasitesi olan bir partiye destek verecek kitleler, demokratlar, çeşitli sivil toplum örgütleri, diğer sosyal demokrat parti seçmenleri ve daha önceki seçimlerde ANAP'a oy vermiş ama AKP seçeneğinden rahatsız olan seçmenler, kimi ekonomik aktörler, 

TÜSİAD ve belli SİAD'lar gibi...
TÜSİAD CHP'ye destek verir mi?
Bugünün dünyasını anlayan ve Türkiye'yi iyi yöneten bir CHP'ye TÜSİAD destek verir. Bu destek sadece TÜSİAD'la değil, aynı zamanda Anadolu'nun farklı yerlerinde, dinamik bir ekonomi üreten SİAD'lar ve genç işadamlarıyla birlikte de düşünülmelidir.
"Bir milyon" rakamına nasıl ulaştınız?
2002 ve 2007 seçimleri karşılaştırması bu kitlelerin toplamının bir milyona yakın olarak çıkıyor. Sadece CHP lideri ve üst yönetimi hedef alan bir tartışma yaptığınız zaman işte bu bir milyonluk kitleyi, parti yönetimini belirleyecek delegeleri ve yedi milyon seçmeni tartışma dışında bırakmış oluyorsunuz.

Seçim kazanacak parti isteniyor
Bu üç kümeyi bir CHP tartışmasının içine çekmek mümkün mü sizce?
Bence en gerçekçisi bunu denemek. Çünkü Anayasa Mahkemesi'nin "AKP'yi kapatmama" kararı ile birlikte aslında Türkiye siyasete geri döndü. Artık merkez sol seçmen ve demokratlar sadece AKP'den şikâyet etmiyor, seçim kazanacak bir parti istiyor.
Zaten bu nedenle işe ilk önce CHP'de dönüşümü sağlayacak CHP seçmeni ve demokrat kesimlerle bağlantı kurmaktan başlamak lazım. Yani önce 8 milyonu dinlemek lazım. Sonra onların değişim isteğini örgüte ve delegeye taşımak gerekiyor. Bunları yaptıktan sonra da üst yönetimde değişiklik istenebilir.
İyi ama o delege değil mi ki son kurultayda Umut Oran'a 15, Haluk Koç'a 168 oy veren; delegeden üst yönetimi değiştirmesi nasıl istenecek?
Eğer bu dört kümenin de aynı zamanda düşünüldüğü bir tartışma başlatılırsa ben CHP delegelerinin de iktidar olacak bir CHP isteyecekleri düşüncesindeyim. Ama eğer olmazsa, o zaman zaten taban yeni bir parti talep edecek duruma gelmiş demektir. Ancak o zaman üçüncü ve dördüncü kümeler temelinde yeni parti oluşumuna gidilebilir. Bence en gerçekçi yöntem bu.

'Yeni Akıl Platformu'
Ne zaman ve nasıl yapılmalı bu tartışma; aklınızdan geçen bir yöntem var mı?
Bu tartışma 2009'daki yerel seçimlerden sonrasına kadar yapılabilir. Tartışmaları kamusal toplantılar, kamuoyu yoklaması ve konferanslar şeklinde ele almak mümkün.
Eğer bu tartışmalardan CHP'nin 2011 seçimlerinde AKP'den daha fazla oy alma kapasitesi temelinde olumsuz düşünce çıkıyorsa, ki bu gözlemlenebilir, o zaman yeni parti kararı alınır. Karar alma aşaması dahil her şey 2009 yılı içinde yapılıp tamamlanabilir.
Sizin Umut Oran'la çalışmalarınız ne aşamada?
Umut Oran, bir grup arkadaş ve ben yaklaşık üç yıldır Türkiye'nin iyi, adaletli ve demokratik yönetimi sorunu üzerine çalışıyoruz. Bu çalışma, AKP'yi sandıkta yenecek bir merkez sol yaratmak ve bu temelde bugün CHP'nin dönüşümünü gerçekleştirmekten, Türkiye'nin sorunlarına yanıt bulacak projeler üretecek bir çalışma ve düşünce platformu yaratmaya kadar uzanan etkinlikleri içeriyor.
Biz bu platforma "Yeni akıl", bu siyasete de "Yeni siyaset" dedik, böylece "Yeni Akıl Platformu"nu kurduk. Bir süredir Anadolu şehirlerini dolaşıyoruz, bu şehirler üzerine çalışmalar yapıyoruz. Önümüzdeki ekim ayından itibaren de daha aktif bir döneme gireceğiz, mesela üye sayımızı artıracağız.

Eleştiriler üç grupta
Şu ana kadar insanlardan aldığınız tepkileri gruplandıracak olursanız, kimler ne diyor size?
Üç gruba ayırabiliriz.
1- CHP seçmeni olup üst yönetimden şikâyetçi olanlar. Bu grup bizim hareketi gerçekçi buluyor ve destekliyor.
2- Anadolu'da değişim isteyen, AKP hegemonyasından şikâyetçi, Türkiye'yi iyi yönetecek bir partiye oy verebilecek ekonomik ve sivil toplum aktörleri var. Bu gruptan da destek geliyor.
3- Bir de yeni bir siyaset anlayışını destekleyen ama CHP dönüşümünü gerçekçi görmeyen eleştirel görüşler var.
Bu gruptakiler de daha çok entelektüel ve sivil toplum camiasından oluşuyor.
Çoğunluk kimde?
Sayı olarak bir ve iki daha çoğunlukta, ses olarak ise üçüncü grup.

Köln’de 1994’ten beri milletvekili seçilen Lale Akgün, Baykal-Sarıgül gerginliğinin yaşandığı 2005’teki CHP kurultayına konuk olmuştu.

ALMAN SOSYAL DEMOKRAT PARTİSİ KÖLN MİLLETVEKİLİ LALE AKGÜN:

CHP'yi tamamen gözden çıkarmak akıllıca değil

Neresinden baksanız, Türkiye'de CHP'nin her zaman yüzde 15'lik bir oyu var. CHP'yi gözden çıkarmak, solun zaten bölünmüş oyları için akıllı bir karar olmaz
CHP'nin kendi içinden yenilenmesi de maalesef imkânsız görünüyor. Bence yeni oluşumların, mesela 10 Aralık Hareketi gibi, CHP'yi harekete geçirmesi gerekiyor

Alman sosyal demokratları nasıl başardı?
Alman SDP'nin 144 senelik mazisi var. O 144 senenin en çarpıcı özelliği şu: Zaman içinde değişimlere ayak uydurmayı başarmak ve hiçbir zaman halktan kopmamak. 
"Trend"in ve halkın nabzını tutmuş olması ve bunu programlarına aktarmayı başarması SDP'nin başarısının sırrı...
Burada CHP'ye bir eleştiri var mı?
Ben Türkiye'yi başka ülkelerle kıyaslamayı doğru bulmam, her ülkenin şartları, tarihi ve gelişmesi farklıdır ama CHP de hiçbir zaman Avrupa'da anlaşıldığı gibi bir sol olmamıştır.
Milli gelirin adil bir şekilde dağıtılmasında önder bir rol oynamamış, mesela toprak reformunu hiçbir zaman gerçekleştirememiştir. Ecevit her ne kadar "Toprak işleyenin, su kullananın" dese de bu vaatler hep lafta kalmıştır.

12 Eylül solun belini kırdı
Sizce Avrupa'daki gibi bir sol Türkiye'de niçin bir türlü hayat bulmuyor?
Bir kere Türkiye'de solun belinin kırılması 12 Eylül 1980 darbesinin sonucudur. Ondan evvelki zaman zarfında Türkiye'de sol yine kendi çapında ilerleme ve gelişme göstermiştir.
 Çok kuvvetli olmasalar bile sendikalar, sivil toplum örgütleri, dernekler, sol fikirlerin münakaşasını rahatlıkla yapabiliyorlardı. Ama 12 Eylül askeri darbesi solu silindir gibi ezdi ve dağıttı.
1980-81 yıllarında, birçok aydın arkadaş Almanya'ya kaçtığında burada kendileriyle tanışma ve konuşma fırsatını buldum. Dolayısıyla aydın insanların toplumsal ve politik sahneden nasıl uzaklaştırıldıklarını biliyorum. Sol 1982 Anayasası'yla birlikte öyle bir sarsıldı ki bugün hâlâ kendini toparlayamıyor.
Ama tek suçlu da 12 Eylül değil herhalde değil mi?
Değil tabii, bir de bugünkü CHP sorunu var. Sosyal adalet, dayanışma, beynelmilelcilik, azınlıkları koruma ve değişime açık olma... CHP bütün bu konularda maalesef halkın ihtiyaçlarına cevap veremedi. İşçiye, emekçiye, köylüye hiçbir konsept sunamadı. Hatta öyle ki CHP işçi ve emekçi sınıfı tarafından elit partisi olarak algılanıyor.
Ayrıca halkının çoğunluğu Müslüman olan bir ülkede sosyal demokratların dini konulara kapalı kalması anlaşılır gibi değil.
Aslında Türkiye'yi bugünkü laik ve dinci kesim arasındaki kutuplaşmaya kadar getiren biraz da bu konuların sosyal demokratlar tarafından sahiplenmemesi olmuştur.

CHP harekete geçirilmeli
CHP Avrupa genelindeki sol camiada nasıl algılanıyor?
Avrupa solu CHP'yi milliyetçi, tutucu ve treni kaçırmış bir parti olarak değerlendiriyor. CHP'nin AB hakkında düşünceleri çok net değil, çünkü tavrı belli değil. AB'nin beklediği reformları çoğu zaman kabullenemiyor, hatta karşı çıkıyor.
Mesela Sayın Baykal'ın Ergenekon olayında  "Davanın avukatıyım" demesi AB'de büyük bir şaşkınlık yarattı.
Siz uzaktan bakınca Türkiye'deki sosyal demokratlara nasıl bir çözüm öneriyorsunuz?
Neresinden baksanız, Türkiye'de CHP'nin her zaman yüzde 15'lik bir oy potansiyeli var. Böylece CHP'yi gözden çıkartmak, solun zaten bölünmüş oyları için çok akıllı bir karar olmaz. Öbür yandan, CHP hem parti içi demokrasisi konusunda, hem  daralmış konuları açısından -hep aynı konular işleniyor çünkü: milliyetçi görüşler,  laiklik-  o kadar kemikleşmiş bir durumda ki, CHP'nin kendi içinden yenilenmesi de maalesef imkansız görünüyor.
Bence yeni oluşumların, mesela 10 Aralık Hareketi gibi CHP'yi harekete geçirmesi gerekiyor. Başarılı olur mu, bilemiyorum, ama bence denenmeli.

İl teşkilatları çalışmalı
Sizde de, bizde de 2009'da yerel seçim var; SDP nasıl bir kampanya planlıyor?
Seçim kazanmanın tek bir yolu var: Canı yürekten çalışmak. Örnek: Milletvekili seçildiğim Köln şehrinin nüfusu 1 milyondan biraz fazla, SPD'nin ise 6 bin 500 üyesi var. O 6 bin 500 üye seçimde çalışmak için şimdiden hazırlanmaya başladı.
Bu arada yerel düzeyde -yani Köln SPD il teşkilatı olarak- yerel seçim programı hazırladık: "SPD 2009 Haziran’ında seçimi kazanırsa, Köln'de yerel düzeyde neler yapacak?" Bu program Köln için özel dikim, yani konfeksiyon değil.
Şimdi bence CHP de il il, o ilin ihtiyaçlarına cevap verecek parti programları hazırlamalı. Ama bunu da Ankara'daki parti genel merkezi değil, o ilde yaşayan CHP'liler yapmalı. Başka türlü yerel seçim kazanmak mümkün değil.
CHP her ile göre projeler hazırlasa yerel seçimleri kazanır mı, bu yeter mi sizce?
Eğer CHP gelecek senelerde Türkiye'nin politik sahnesinde önemli bir rol oynamak istiyorsa, elbette önce halkçı bir parti olduğunu göstermeli. Zaten başka alternatifi yok. Bir partinin görevi devleti temsil etmek olamaz, tabii ki devlete ve yasalarına son derece saygılı olması lazım, ama bir partinin görevi halkın ve toplumun sorunlarına cevap vermektir. CHP bunu yapsın yeter.

CHP’nin künyesi
CHP 9 Eylül 1923'te kuruldu. 16 Ekim 1981'de kapatıldı. 25 Mayıs 1983'te Halkçı Parti (HP), 12 gün sonra da Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) kuruldu. 5 Kasım 1985'te SODEP ile HP birleşti, Sosyal Demokrat Halkçı Parti (SHP) adını aldı. CHP 9 Eylül 1992'de tekrar açıldı. 19 Şubat 1995'te CHP-SHP birleşti. 24 Ekim 2004'te YTP, CHP'ye katıldı.

YARIN: ZÜLFÜ LİVANELİ EŞBER YAĞMURDERELİ

Lideri belli kadro, sağlam bir ideoloji...

SOL, ÇIKIŞINI ARIYOR -4 / Devrim Sevimay

CHP üzerinden tedavinin şu aşamada hiçbir yolu yok. 2005’te ‘CHP artık vakıf olsun’ demiştim, ben hâlâ aynı düşüncedeyim. Yeni bir sol parti de zor, çünkü yine aynı hastalık olacak. Yeni sol arayışındakiler önce kendi aralarında liderleri belirlesin. Gerekirse dört aday seçsinler, hangisi sivriliyorsa o lider olsun. Bir de mutlaka sağlam ideolojik temele dayansınlar

Livaneli’nin, soldaki bölünmüşlüğün Türkiye’ye neler kaybettirdiğini anlatırken örnek gösterdiği “tarihi” 1994 İstanbul yerel seçiminde DSP, CHP ve SHP’nin oylarının toplamı 34.08, dönemin RP’sinin aldığı oy ise 25.19. Son 2004 yerel seçiminde yine İstanbul’da AKP’nin oy oranı 45.35. DSP, CHP ve SHP’nin toplamı 33.85.

ZÜLFÜ LİVANELİ:

Siyasetin bir şekilde hep içinde olan Zülfü Livaneli’yle halk arasında şarkılar, türküler, romanlar, filmler, konserler, günlük köşe yazıları üzerinden, ta 1980 öncesine uzanan özel bir iletişim hattı var. Üstelik bu özel hat sadece Türkiye’yle değil, dünyayla da bağlantılı… Kim ne derse desin, siyasetle uğraşanların yakalamakta çok zorlandığı bir güç bu ve elbette bir sanatçı olmanın avantajı da büyük. Ama Livaneli siyasetten bütün ümidini kaybetmiş durumda. Ve hatta hayli öfkeli… Onun bu ümitsizliği, öfkesinin nedenleri zaten solun da bir profilini veriyor:

LİVANELİ YORUMLUYOR

MUSTAFA KEMAL: Mustafa Kemal solcu değildi, biz de hiçbir zaman Kemalist değildik. Mustafa Kemal’ı birtakım üstün ve insani özellikleriyle değerlendirmek başka, ama Kemalist olmak başkadır. Kemalizm solun önünde engel olmuştur, ama Mustafa Kemal değil. Çünkü iki Mustafa Kemal vardır: Biri Nazım Hikmet’in “En devrimci baş sensin” dediği, Yaşar Kemal’in “Teneke” oyununda başkumandan olarak övdüğü ve o dönemin bütün solcularının “mazlum milletlerin lideri” olarak gördüğü Mustafa Kemal...

ORDU: Bir de bizim ordunun Latin Amerika orduları gibi bütün yurtseverlere, bütün okuyan yazan insanlara işkence yaptığı ve bunu Kemalizm adına yaptığı bir Mustafa Kemal var. Ordunun Kemalizm maskesi altında yaptıklarını yapmaya hakkı yoktu. Türkiye’nin bu noktaya gelmesindeki bir numaralı sorumlu ordudur. Soğuk savaş döneminde tamamen yanlış bir tahlil yaptı. “Solun karşısındaki herkes benim dostumdur” deyip önce ülkücüleri yarattı, sonra dincilerle kol kola girdi. Ve ordu ne yazık ki hala yanlış tahlil yapıyor.

KÜRTLER: Ahmet Türk benim sezdiğime göre müthiş bir kilit rol oynamak istiyor, ama o kadar zor durumda ki, bütün provokasyonların ortasında, çok mayınlı bir arazide yürümeye çalışıyor. Ben şu anda Türkiye’de en zor rolde Ahmet Türk’ü görüyorum. O bence sağduyulu ve dengeli biri, keşke başarılı olsa diyorum. Çünkü bu mesele Türkiye demokrasisini ve Türkiye toplumunu zehirledi, çürüttü. Türkiye’yi düzeltmek istiyorsak, önce Kürt sorununu çözmek gerekiyor.

NORMAL: Artık “normal” insan olmak çok zor. Çevrende davullar, borazanlar çalarken hiçbir tarikata üye olmadan, yalnız kalabilmeyi başarmak çok zor. Bu tarikat dinci olabilir, laik olabilir, ulusalcı olabilir, orducu olabilir, liberal olabilir. Kimse alınmasın, ama ben bu anlamda kafamı kimseye kiraya vermedim. Ve üzülerek görüyorum ki aydın çevrede, siyasi çevrede, medyada, profesyoneller arasında “normal”leri çok az, ama halktan konuştuğum hemen hemen herkes böyle.

- 12 Eylül’ün sola neler yaptığı malum, peki sol, sola neler yaptı?

Sol özellikle iki noktada kendine büyük zarar verdi. Birincisi, Türkiye 1990 başlarından itibaren üç kutba bölündü: Dinci, Kürtçü ve milliyetçi. İnsanlar sanki Türkiye’nin etrafına üç dev mıknatıs yerleştirilmiş gibi bu kutuplardan birine çekildiler. Eski yoldaşların bile biri kendini milliyetçi kutupta buldu, biri Kürtçü, biri dinci kutupta.

Milliyetçilik tuzağı

- Sol en çok hangi kutba çekildi?

Solun ciddi bir bölümü ne yazık ki kendi yerinde güçlü duramadı ve daha çok milliyetçilik tuzağına düşürüldü. Bugün Ergenekon’a giden yolun taşlarını daha o günlerden döşeyen insanlar oldu. Ben 1990’larda “Ulusal solun tercümesi nasyonal sosyalizmdir, bu da Nazi demektir. Sol asla milliyetçi olmaz, sadece patriot, yani yurtsever olur” diyen, Kassandralık* yapan belki bin yazı yazdım.

- Ne tepkiler almıştınız?

Bazı arkadaşlar bana müthiş kızıyordu. Milliyetçilik yerine ulusalcılık deyince bir şey değişiyormuş gibi bunu savunuyorlardı. “Ulusalcılık” deyince kendilerini rahatlatıyordu birileri, ama hadi çevirin kardeşim ulusalcılığı, karşılığı nasyonalizm. Hadi bakalım şimdi savunun dünyanın bir yerinde de bunu görelim. Almanya’da nasyonalizm lafını telaffuz dahi edemezsiniz.

- İş nereye vardı sonunda?

Bu kutuplaşma o kadar garip bir sonuç doğurdu ki, insanlar kendilerine işkence yapanlarla kol kola girdiler. İşkenceciyle kurban nasıl olur da aynı siyasi hareket içinde buluşur? Susurluk’ta ışıklarını açıp kapatan insanlar buna itibar eder mi; bizim ne alakamız var milliyetçilikle, kendi cellâtlarımızla? Yani hiç mi çizgi kalmadı? İnsanlar o zaman tekrar sağlarına sarımsak, sollarına soğan bağlasın; bu kadar karıştırılır mı? Bunun adı resmen “milliyetçiliğe yamanmış sol”du ve bu, Türkiye’de gerçek sol zemine büyük zarar verdi.

İkinci hata hırslar

- Bu birincisi; ya peki solun ikinci büyük hatası?..

İkincisi, solun kendi içindeki rekabet duygularını, hırslarını aşamamış olması…

- Bu kaç yılın hikayesidir?

1951 tevkifatında bile böyleymiş bu. Solcuları hapsederler, içerdeki solcular birbirine düşermiş, “Vay sen ihbar ettin, vay sen şu oldun, bu oldun” diye. Zavallı Nazım Hikmet’in şair yüreğini kemirenlerin çoğu yine kendi komünist partisindeki yoldaşlarıdır. Hikmet Kıvılcım’ın Nazım için yazdığı kitabı daha hiçbir sağcı yazmadı. Şimdi bu hastalık hâlâ devam ediyor.

- AKP’nin de herhalde çok işine yarıyordur?..

Yarar tabii, çünkü onlar tam tersini yapıyor. Partiyi kuracakları zaman Abdullah Gül’ün milletvekili olma yasağı yok; Bülent Arınç partinin ağabeyi; Şener var; ama “Halk seviyor, Genel Başkan Tayyip kardeşimiz olsun” dediler. Sol ise kamuoyunun önüne çıkıp alkış alan birini gördüğü zaman hemen “Biz bunu nasıl öldürürüz”ün hesabını daha o geceden yapmaya başlar. 

1994'te sol kendini baltaladı

- Siz bunu 1994’ten iyi biliyorsunuz değil mi?

Ben ömrüm boyunca bunun aşılması için uğraştım.1994 belediye seçimlerinde de İstanbul’dan solun ortak adayı olmak için ortaya çıktım, bütün liderlerle konuştum, ama bir baktım ki hepsi hayatlarının en büyük mücadelesini bana karşı veriyorlar. 1994’te en vahşi şekilde benim karşımda olanları ben size sayayım: Baykal’ın CHP’si, Ecevit’in DSP’si, SHP adayı olmama rağmen SHP’nin kendisi, Cumhuriyet gazetesinin bazı yazarları, kendine sol diyen bir sürü örgüt, Aydınlık hareketi, daha aklıma gelmiyor. Bunların hepsi bana linç hareketi başlattılar. Ne oldu? 1994’te Türkiye’nin tarihi değişti. Çok az bir puan farkla Tayyip Erdoğan öne geçti. Ankara belediyesinde de aynısı yaşandı. Bütün yerel yönetimlerde sol birbirini baltaladı. Tayyip Erdoğan mübarek olsun o zaman size, başınıza aldınız, helal olsun.

CHP artık vakıf olsun

- Sizce bu hastalığı CHP üzerinden tedavinin bir yolu yok mu?

Bana göre şu aşamada hiçbir yolu yok. 2005’te yine sizinle yaptığımız söyleşide “CHP artık vakıf olsun” demiştim, ben hâlâ aynı düşüncedeyim. Halka soracak olsanız da halkın resmen bağrı yanıyor ve anlamıyorlar; “Nasıl oldu, Türkiye buralara nasıl geldi, Türkiye nasıl teslim edildi, aydınlar nasıl ihanet etti, CHP nasıl hâlâ Baykal’ın elinde”, anlamıyorlar ve isyan ediyorlar.

- Ya peki yeni bir sol parti; böyle bir girişimden heyecan duyar mısınız?

Doğrusu zor, çünkü yine aynı hastalık olacak. Yine kim genel başkan olacak dendiğinde kitlelerin itibar ettiği, arkasından gittiği insanların genel başkan olmaması için her şey yapılacak. Bir ara içinde 50 milletvekilinin olacağı bir örgüt kuruyorduk, epey ciddi bir güç olabilirdik, ama yine bu sorun yüzünden o da dağıldı. Çünkü solda saray darbeleri, komplo gelenekleri var, bundan kurtulamıyor.

Önce lideri seçsinler

- Siz bu deneyimlerinizin sonunda yeni sol arayışındaki kümelenmelere ne tavsiye edersiniz?

Damdan düşen halden bilir, o yüzden ne olur bana bir daha gelip de “Biz a

Sol Çıkışını Arıyor 3

16/9/2008 · Kategori: Dosyalar

AB ile bir an önce barışmak gerekiyor

SOL ÇIKIŞINI ARIYOR - 5 / Devrim Sevimay / Fotoğraf: OZAN GÜZELCE

‘İstemezük’çülerden başlayıp Erbakan ve Erdoğan’a varan tutucu çizgideki tablo 2002’de birdenbire AB’ci kesiliyor. Sol da AKP’nin karşısında görünmek adına AB’ye muhalefetle meşguldü. AB alanını AKP’ye bırakmak olacak şey mi? AB’ye uyum süreci zaten demokrat, hatta sosyal demokrat bir partinin isteyebileceği reformları içermiyor mu? Hele ‘sosyal Avrupa’ modeli tam bizim hedefimiz değil mi? O yüzden Türkiye solunun bir an önce AB ile barışması gerekiyor.

Aydın Cıngı’yla İstanbul’un bir nevi Cafe de Flore’unda görüştük; yani sol entelektüel camianın buluşma noktalarından İstiklal caddesindeki ünlü Kaktüs’te...

SOSYAL DEMOKRASİ VAKFI (SODEV) BAŞKANI AYDIN CINGI:

SODEV Başkanı Aydın Cıngı’nın soyadı dünkü anonsta yanlışlıkla “Çingi” diye çıkmış. “Cıngı” Orta Anadolu’da “kıvılcım” demek. Aydın Cıngı’nın da sol için kıvılcım yaratacak, onu önümüzdeki yaklaşık 2-3 yıl içinde ateşe dönüştürmeyi hedefleyen iki önerisi var. Biri AB’yle barışmak, diğeri de “deli gibi” çalışıp sosyal projeler üretmek. Cıngı’nın “nüans” konusundaki gerçekçi uyarısını da ayrıca dikkatinize sunarız:
 Sol, AB’yi AKP’ye niçin kaptırdı, sizin gözleminiz ne?
AB’den uzmanlar zaman zaman İstanbul’a gelip gidiyor. Onlarla çok sık buluşup konuşuyoruz. Sonuçta bunların bazıları da senli benli olduğumuz sosyal demokrat parlamenterler. Ama bakıyorum çoğu hâlâ AKP’yi destekliyor. Sebebi nedir diye ben de incelemeye çalıştım. 
Ne buldunuz?
Zihinlerindeki kurguda bir an bir “tık” oluşmuş.
Nasıl bir tık?
Bunlar Tanzimat’tan bu yana bizim hep o aydınlanmacı, cumhuriyetçi, Kemalist, reformist akımın temsilcilerini muhatap saymış, “istemezük”çülerden başlayıp da Erbakan yoluyla Erdoğan’a varan Batı karşıtı, tutucu çizgiyi de hep karşılarında görmüşler. Fakat 2002’de birdenbire tablo değişiyor. Bir bakıyorlar ki, dinci sandıkları AKP’liler etraflarında koşuşturuyor. Hatta çok fazla heves göstererek Chirac’a “Durun kardeşim, sakin olun” bile dedirttiler. Aslında özünde demokrat olmayan bir kadro, o 2002-2004 arası, konjonktür zoruyla ve daha başka hesaplarla birden reformcu kesildi.

Ezber bozma süreci
AKP bu kadar reformcu kesilirken sol muhalefet ne yapmakla meşguldü?
Bizde muhalefet yapmak iktidar ne yapıyorsa tersini yapmak olduğu için AKP’nin karşısında görünmek adına AB’ye muhalefetle meşguldü. Gerçi AB’nin istediği reform paketlerinin açılmasına oy verdiler ama bir taraftan da belli rezervler gözetmeye başladılar. Çünkü zaten CHP kendini ulusal egemenliğin koruyucusu sayıyor.
O yüzden de entegrasyon anlayışını kavrayamıyor ve AB ile ilişkinin belirli süreçlerini “ulusal onur”, “ödün vermeme” vb. konusu yapıyor. İçine kapanmacı tavırlar alıyor.
Avrupa da bundan etkilendi mi?
Hem de çok. Çünkü baktılar, Allah Allah yüzyıldır yüzü Batı’ya dönük olan ve kendilerinden belledikleri akımın temsilcileri kendilerine karşı bir duruş sergiliyor. O zaman dediler ki, “Madem böyle biz de ezber bozalım.”
Burası çok önemli, çünkü ezber bozma süreci son derece büyüleyici bir süreçtir. Onlar da bu büyüye kapılıp “Bu kadar yıllık adamlar bizim bildiğimiz gibi değilmiş, meğer doğru olanlar öbürleriymiş” demeye başladılar. Bunu da kendilerine o kadar çok vesileyle ve o kadar sık tekrarladılar ki, artık kafalarında her türlü nüans eridi ve bu fikir yerleşti.
Tık orada geldi yani?
Geldi ve biz şimdi o kurguyu düzeltemiyoruz. Şimdi sanıyorlar ki bugünkü kavga otoriter laiklerle Müslüman demokratlar arasındadır. Bunun böyle olmadığını ben yazıyorum, çiziyorum, konuşuyorum...

AKP’li demokrasi savaşçıları
Anlamıyorlar mı?
Anlamıyorlar; birazcık sarsıyoruz ama çok yavaş. Onları en kolay yine Erdoğan sarsar. O ve tabanı, bu potansiyele sahip. Gerçi tam da sarsmaya başlamışlardı ama kapatılma davasıyla birlikte hemen mağdur-demokrat konumuna yeniden getirildiler.
Ama parti kapatılmadığına göre bu algı sorunu hâlâ bitmedi mi?
Hayır, bitmedi. Kapatılmama kararıyla AKP yalnızca bir istismar olanağından yoksun kalmış oldu ama AB’de etkili kesimler hâlâ muhalefetin, sandıkta bileğini bükemediği AKP’yi demokrasi dışı yollardan kıstırmaya çalıştığını düşünüyor.
CHP, yargı, ordu, ne kadar cumhuriyet kurumu varsa hepsini bir kefeye koyup sandık demokrasisini engellediğine inanıyor. Onların karşısında da, malum, “AKP’li demokrasi savaşçıları” var. İşler bazen bu ölçüde tanınmaz hale geliyor.
Acaba AB’nin bu “tık” gelmiş hali CHP’nin de kendisini geri çekmesine haklılık payı verir mi?
Vermez tabii ki; AB alanını AKP’ye bırakmak olacak şey mi? Ama tamamen bıraktılar. Bu kabul edilebilir bir şey değil, AB perspektifi Türkiye’nin siyasal ve toplumsal yönelişlerinde bir numaralı faktör. AB’ye uyum süreci zaten demokrat, hatta sosyal demokrat bir partinin şu aşamada gerçekleştirmek isteyebileceği reformların önemli bir kesimini içermiyor mu? Hele AB solunun önerdiği “sosyal Avrupa” modeli tam da bizim hedefimiz değil mi?
Şimdi böyle bir alanı olduğu gibi başka bir yere terk ediyorsunuz. O yüzden bence Türkiye solunun bir an önce AB ile barışması gerekiyor.

AB’dekilere anlatmamız lazım
Nasıl barışılabilir sizce?
AKP’nin aslında bal gibi dine dönük talepleri Avrupa’ya “özgürleştirici, demokratik” talepler gibi takdim ediliyor. Sağ olsun liberal dostlarımızın da katkılarıyla... O zaman biz sosyal demokratların da bunun böyle olmadığını anlatmamız gerekiyor.
Konuşmak, yazmak lazım. AB’dekilere “Ortak dünya görüşümüze, geleceğin toplumuna ilişkin tasavvurumuza, tablonun bütününe bakın kardeşim” demek lazım. “Konjonktüre bağlı kısa süreli sapmalara kulak asmayın “ demek lazım. “Size, ‘Biz Batı’dan bilim almadık; ahlaksızlık aldık’ diyen zihniyet bizden daha mı yakındır?” diye sormak lazım. Ve en önemlisi dünya ve Avrupa soluyla uluslararası platformlarda, solun evrensel değerleri ekseninde buluşmak lazım.
O zaman o tık çözülebilir yani?
Çözülebilir tabii, biz buna uğraşıyoruz. Ben hakikaten sabah akşam bunlarla uğraşıyorum. Mesela daha geçen gün bir AB’li ziyaretçi topluluğuna AKP yolsuzluklarından söz ettim. Bilmiyorlar ki, şaşıp kaldılar.
Peki AB içinde Türkiye’deki sosyal demokratları, yeni oluşumları destekleyen yok mu?
Olmaz mı! Biz sol olarak AB’de sandığımız kadar desteksiz değiliz. Aslında AB solu da Türkiye soluna üzgün bakıyor; insan hakları ve demokrasi bahsinde niye gerilerde kaldınız, niye AKP’ye iktidar alternatifi üretemediniz diye... Ben bizlere “Hadi artık yapın bir şeyler” diyen çok AB’li solcu tanıyorum.
Nasıl bir şey yapmak lazım sizce?
AB hedefinin kapsadığı değerler şu anda muhalefet partisi ile çağdaş bir sosyal demokrat parti arasındaki ayrım çizgisi. Milliyetçilik, izolasyonizm, azınlıklara yaklaşım farkı falan hep burada. O halde bu ayrımdan yola çıkarak bir kitle partisi oluşturabilir.
Zaten bir iktidar alternatifi oluşturmak istiyorsanız mutlaka merkez sağın karşısına bir kitle partisiyle çıkmanız şart, başka türlü iktidar olamazsınız. Ama o da çok zor.

CHP’nin yapısında sorun var
Niye çok zor?
Çünkü CHP bu konumuyla burada durdukça ve bu “AKP mi CHP mi”, “Laiklik mi dincilik mi” kutuplaşması sürdükçe -çünkü çok müthiş bir kutuplaşma var- bu demin anlattığım AB’ye bakıştaki gibi nüansları falan hep eritiyor.
Nüansların erimesi çok tehlikeli bir şeydir. Nüansların olmadığı bir siyasi ortamda hiçbir yeni hareket, yeni bir parti başarılı olamaz. Ne olur? Daha bir süre daha CHP spektrumun solunu işgal etmeye devam eder.
İşte o zaman Fuat Keyman ekibi de diyor ki, CHP kalsın, partiyi dönüştürelim?
Bence böyle bir olasılık yok değil ama bu kısa vadede olabilecek gibi de görünmüyor. Çünkü CHP’de iş bir tek yönetimin değişmesiyle bitmiyor, yapıda da artık bir sorun var.
Ne yapılacak o zaman?
AKP’nin bir kere yavaş yavaş bu halkın desteğini yitirmesi lazım. Bu da olacaktır zaten. Gerçi ben AKP’ye bir dönem daha biçiyorum. Yerel seçimlerden bir müddet sonra muhtemelen erken genel seçim yapacak ve korkarım onu da alacaktır diye düşünüyorum. Ama o arada da mutlaka erozyona uğrayacak. İşte bizim bugünden o erozyona uğrayacakları döneme kadar zamanı deli gibi çalışarak ve çok iyi bir strateji yaparak geçirmemiz lazım. 

İğneyle kuyu kazacağız
Nasıl bir strateji mesela?
İşte burada AB çok önemli. Solcuların bir an önce AB’cilerle barışması gerek dememin sebebi de bu. Bir an önce o açılan aranın kapatılması ve çağdaş, kitlesel bir partinin AB sürecini AKP’den daha iyi götüreceğinin AB’deki dostlarımıza anlatılması gerekiyor.
Bu kadar önemli olan ikinci strateji de sosyal projeler. Öyle Salı grup toplantılarında Hacivat’la Karagöz konuşuyor gibi olmaz bu işler. İğneyle kuyu kazacağız. Bütün solun kitlesel biçimde ve belirli projeler bağlamında halka “Bunlar böyle yapmıyor bakın” diye yanlışları yavaş yavaş anlatması gerekiyor.
Mesela fındık üreticilerine gidip “AKP’nin kendine yakın bir gruba verdirdiği çok yüksek miktardaki kredinin size tahsis edilmesi durumunda fındığınızın taban fiyatı şuradan şuraya yükselirdi” demesi gerekiyor. Mesela “kadınlara iş edindirme projeleri” hazırlamak gerekiyor.
İşte bu tip somut projeler, söylemler etrafında insanlar birleşecek, birbirleriyle iletişime geçecek ve yavaş yavaş aynı dalga uzunluğuna erişecekler.
Sol figürler sizce bir gün kendi içlerinde aynı dalga uzunluğuna erişebilecekler mi?
Bizim zaten önce onu aşmamız şart. Özellikle şu “sol liberal” denilen kesimle aramızdaki kutuplaşma hiç hoş bir şey değil. Biz bu insanlarla zaten baştan beri beraberdik. Kimilerini artık tamamen geçelim, ama bu insanların arasında önemli solcular da var. Onlarla yeniden oturup anlaşmak, konuşmak lazım.

Haluk Şahin, dizi boyunca konuştuğumuz isimler arasında ümidini en çok koruyanlardan biriydi. Hele de isim babası olduğu “Ötekiler”in 2009’da mutlaka bir çıkış yapacağına inanıyor Şahin... 
Fotoğraf: BÜNYAMİN AYGÜN

RADİKAL YAZARI VE BİLGİ ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. HALUK ŞAHİN:

‘10 Aralık’çılar katalizör olabilir
AKP bu seçimde de ağır bir zafer kazanırsa, böyle bir yenilgi halinde Deniz Baykal-Önder Sav ekibi CHP’nin başında kalmaya devam edemez. Belki orada bir değişim başlar, şimdi bekleyiş halindekilerin enerjisi CHP’ye yönelir
Öyle olmazsa demokratik solda büyük bir hareketlilik yaşanır, yeni partiler kurulur, yeni isimler ortaya çıkar. Soldaki partilerin işbirliği yapması şart. Birileri, örneğin 10 Aralıkçılar bunun katalizörlüğünü yapabilir

Bir süredir Ergenekon ve AKP üzerinden özellikle sosyalistlerle liberaller arasında devam eden tartışmanın daha ziyade liberaller, ulusalcılar ve İslamcıların çevresinde yoğunlaştığı şubat günlerinde Haluk Şahin’in Say yayınlarından bir kitabı çıktı: “Liberaller, Ulusalcılar, İslamcılar ve Ötekiler.”
Biz de haliyle “Ötekiler”in isim babasına sorduk:
Kitap, “Ötekiler”le buluştuktan sonra ilk izlenimleriniz ne oldu; mesela gözlerinizle de gördünüz mü “Ötekiler” kimmiş?
Gördüm, kitabı okuyan ya da gazetelerden bu kavramı öğrenen pek çok kişi gelip bana “Ben de ötekilerdenim!” dedi. “Ne güzel oldu, içim rahatladı, mahalle baskısı yüzünden bazı konularda sesimi çıkaramıyorum, meğer yalnız değilmişim” diyenler çıktı. Bunlar daha çok sosyal demokrat kesimden insanlardandı ama onlarla da sınırlı değildi.
Türkiye’de aslında “Ya bizdensin ya düşmansın” amansızlığından şikâyetçi pek çok insan var. İşte o insanlara AB yanlısı olmakla Türkiye’yi sevmek ya da Atatürk’ü savunmakla demokrat olmak arasında bir çelişki olmadığını hatırlatmak iyi geldi; en çok bunu gözlemledim.

‘Ötekiler’ çok ve bekliyor
Ne istiyor sizce “Ötekiler”?
Öteki olduğunu tespit eden herkes şu soruyor: “Peki öyleyse ne yapalım?” Tıkanmışlığı değiştirecek bir adres istiyorlar. Belki önce bir kulüp, bir forum... Zamanla bir parti... Bana bile “Hadi bakalım!” diyenler oldu, ama tabii ki o kişi ben değildim.
Peki ama sizce bu “değiştirme” isteği ne kadar güçlü?
Yani “Ötekilerin eti ne budu ne?” diye soruyorsan Devrim, bu insanların sayıları hiç az değil. Büyük çoğunluğu solda olmakla birlikte liberal sağda da benzer arayışlara rastlanıyor. Ama örgütsüzlük nedeniyle birikemiyor, bir ırmak olup akamıyorlar. O yüzden şimdi onlarda müthiş bir bekleyiş var.
Neyi bekliyorlar?
Yerel seçimlerde ne olacağını, CHP’de neler olacağını bekliyorlar. Solda yeni bir ismin çıkıp parlamasını bekliyorlar... Fikirler ve programlar ne kadar iyi olursa olsun Türkiye’de karizmatik lidersiz siyaset yapmak çok zor. Böyle bir lider bekliyorlar. O yüzden önümüzdeki yerel seçimler, solun bundan sonra ne yapacağına dair kritik bir önem taşıyor.

2009 sosyal demokratların
Size en yakın gelen senaryo hangisi; sizce 2009’da ne olacak?
Eğer AKP bu seçimde de ağır bir zafer kazanırsa en azından CHP’ye oy veren kesimlerindeki moral bozukluğu doruğa çıkacaktır. Böyle bir yenilgi halinde Deniz Baykal-Önder Sav ekibi CHP’nin başında kalmaya devam edemez. Belki orada bir değişim başlar, şimdi bekleyiş halindekilerin enerjisi CHP’ye yönelir.
Öyle olmazsa, ki daha büyük bir olasılık bu, demokratik solda büyük bir hareketlilik yaşanır, yeni partiler kurulur, yeni isimler ortaya çıkar. Yani 2007 ve 2008 yılları iyisi ve kötüsüyle AKP’nin yılları oldu ama 2009 sosyal demokratların yılı olur. Zaten artık tarihsel bir zorunluluk bu.
AKP’yi yerel seçimlerde durdurmanın bir formülü yok mu?
Soldaki partilerin işbirliği yapması şart. Birileri, örneğin 10 Aralıkçılar (10 Aralık Hareketi) bu işbirliğinin katalizörlüğünü yapabilirler. Çünkü tazelenebilmesi için solun mutlaka bir seçim zaferine ihtiyacı var. AKP’nin bir kaç puan bile geriletilmesi en büyük meydan okuma olur. İslamcı siyasetin yükselişi yerel yönetimlerden başlamıştı, geriletilmesi de oradan başlayabilir. Üstelik AKP’nin de kaybedebilirliğinin kanıtlanması “demokratik yarış”ı güçlendirir. 

Siyaset yurda yayılmalı
Böyle bir başarı için solda işbirliği yeter mi?
Aday saptaması da çok önemli. Eskişehir’de Yılmaz Büyükerşen efsanesi nasıl oluştu? En zor koşullara rağmen, bu bir kişi bir kentin kaderini nasıl değiştirdi? Kusurları ne olursa olsun, Mustafa Sarıgül’ün, CHP’nin yüzde 30 oy alamadığı Şişli’de yüzde 65 oy almasının sırrı nedir? Bunların incelenmesi lazım.
Ya yerel seçimlerden sonra?
Ondan sonrası için önerim sürekli siyasi eylemdir. Siyaseti Ankara’dan ve gazete köşelerinden çıkartıp bütün yurt düzlemine yaymak lazım. Üzümü bağlarda kalmış üreticiye ne öneriyorsun? İşsiz öğretmen adayına ne öneriyorsun? Sinop’taki çevreciye ne öneriyorsun? Hatta başörtüsü yasağı nedeniyle üniversiteye gidemeyen öğrenciye ne öneriyorsun?
Sol eğer bu demokrasi ve değişim bayraklarını geri alırsa AKP’den oylarını da geri alır ve Türk demokrasisinin buluğ çağı sona erer.

YAKLAŞIK 5.5 KATI
2007’de seçmen sayısı 42 milyon 751 bin 284. Geçerli oy sayısı 34 milyon 822 bin 907. AKP 16 milyon 327 bin 291, CHP+DSP 7 milyon 317 bin 808 oy aldı. CHP’nin toplam üye sayısı yaklaşık 650 bin, AKP’nin ise 3 milyon 600 bin.

YARIN: PROF. DR. BASKIN ORAN, TESAV BAŞKANI EROL TUNCER

Devletçilikle oy almak zor

SOL ÇIKIŞINI ARIYOR - 6 / Devrim Sevimay - Fotoğraf: BÜNYAMİN AYGÜN

Dünya sanayi devriminin birinci aşamasına geri döndü: Sermaye güçlü ve örgütlü, emek zayıf ve örgütsüz. Ama sermayenin büyük vurgunu yatırıma dönüşüyor. Emek yine güçlenecek. Bu aşamada şunlar yapılmalı: 1- Demokratlaşmaya çalışmak, çünkü değiliz; 2- Kapsama alanımızı bütün ezilmiş-dışlanmışlara genişletmek, çünkü çok dar; 3- Devletçilik yerine birey mutluluğunu hedeflemek, çünkü devletçiyiz ve oy almak hayal

Baskın Hoca’nın yakın zamanda dile getirdiği “özerk üniversite” tezi solda tartışmaya yol açmıştı. Gelen eleştirilere güldüğünü söyleyen Hoca, “Ezberciler yine çıldırdı” diyor.

PROF. DR. BASKIN ORAN:

Prof. Dr. Baskın Oran’ın fikirlerini eleştirmek ya da “Ağzına sağlık hocam” demek elbette herkesin kendi durduğu yere bakar, ama Baskın Hoca da meseleleri tıpkı Mülkiye’deki öğrencilerine anlatır gibi tek tek, hiç yan yollara sapmadan, öyle dikkat çekici bir şekilde ortaya koyar ki; sonunda ya kabul ettirir ya da tartışma başlatır. Tıpkı şimdi olacağı gibi:
Geçenlerde bir “ortodoks sol” dediniz, özellikle sosyalistleri çok kızdırdınız; size göre bizdeki solun ortodoksluğu (katı, dogmatik) nereden geliyor?
Bir kere geç kalmış olmasından geliyor. Geç buluğa erdin de mi böyle oluyor. Üstelik, azgelişmiş ülke çocuğusun. Sol Avrupa’da 1850’lerde çıktı ortaya. Bizde ancak 1961 Anayasası sonrasına denk geldi.
Nasıl denk geldi?
Türkiye’de sanayi esas olarak Demirel döneminde (65 sonrası) patlama yaptı. Sanayinin patlaması demek burjuvazi demek, burjuvazinin patlaması demek de proletaryanın patlaması demek. 1961 Anayasası’yla gelen özgürlüklerle bu patlama birbirine denk düşünce oradan bir sol hareket doğdu.
Avrupa soluyla aradaki bu 100-110 yıllık fark neye sebep oldu?
Bizim solun, sözcüsü olmaya soyunduğu kitleleri emekçilerle sınırlamasına sebep oldu. Proleter sınıf yeni ortaya çıktığı için sol bunu doğal olarak yaptı, oysa o dönem (1968) artık bütün dünya solunda “ezilmiş ve dışlanmış” kategorileri oluşmaya başlamıştı. Bizdeki sol ise bu gruba bir tek, o da ittire kaktıra, Kürtleri ekledi o kadar. 80’lerde feminist hareket, gayrimüslimlerin durumu, eşcinseller, ibadullah ortada; bunlara hiç bulaşmadı bizim sol.
Bunun tarihi geriden takip ediyor olmanın dışında başka nedenleri var mıdır?
Var; 1- 1971 ve 80 darbeleri arasında sol canının derdine düşürülmüştü. 12 Eylül travması çok ağırdı.
2- Ortodoksluğu bu yeni kategorilere ilgi duymasını engelledi.
3- Bir memlekette ortalama entelektüel kapasite ve kültür zayıf olur da sadece sol kuvvetli olur diye bir şey olmaz. İşin içinde biraz da köylülükten kurtulamamış küçük burjuvalık da var tabii. Eşcinsel hakları ve köylü, aman tanrım!
4- Birtakım insanlar solu kendilerine paye diye düşündüler ve kapsamı genişlettiğin zaman yerlerine başka adamların gelmesinden korktular.
Hocam sizin “ortodoks sol”a kendi sınırlarıyla ilgili bir eleştiriniz daha var; “Sol tam bağımsızlık ve anti emperyalizmle sınırlandırılamaz. Hangi Marx’ta bunu okudunuz?” diyorsunuz. Bunu Kemalist sola mı söylüyorsunuz sosyalist sola mı?
Esas olarak Kemalist olup da kendini solcu sananlara. Çünkü bu iki kavram iyi de Marksistten çok milliyetçi kavramlar. Üçüncü Dünya için geliştirildi bunlar; oralarda köylü ve küçük burjuva aydınından başka ne var? Bunu ben kendimden biliyorum, ben de bu iki kavram sayesinde solcu oldum. Bu kavramlar beni de çekti içine. 1964-68 arasında milliyetçiydim çünkü.
Ya peki sosyalist sol?
Devrim sen sanıyor musun ki sosyalistler Kemalist değildi? En başından beri Türk solu devletçi olmuştur. Devletçiliği sosyalizm sandık biz. Devlet canımıza okuduğu halde devletçi olduk.
Hâlâ mı sosyalistler devletçi?
Hem de nasıl. O yüzden Ergenekon bir kırılmaya sebep oldu diyorum ya. Görmüyor musun; “ulus-devlet”i koruyorlar.

Bana ne AKP’den yahu?
Nereden kuruyorsunuz bağlantıyı?
Kemalizmin iki temel direği vardır: Biri Batıcılık, biri de otoriter devlet. Bugünün Kemalistleri Batıcılığı sadece laiklik biçiminde anlıyorlar ve onu koruyabilmek için de otoriter devletin yanında yer alıyorlar. 2008 yılında 1930’ların devleti! Bunların “muasır medeniyet”ten haberi yok. Ergenekon’u deşmek isteyenlere yardım etmeyenlerin korkusu malum: Eğer Ergenekon meselesine girersek o zaman bu AKP’ye yani dincilere yarar ve o da laikliğe aykırı bir ortam yaratır. Farkında değiller ki onların ekseni, “darbeci-darbe karşıtı ekseni” yerine “laikçi-dinci ekseni.”
Peki, acaba siz de kendi kendinize şunu hiç soruyor musunuzdur: “Ya ben de biraz fazla mı AKP’yi destekler oldum” diye?
Son derece meşru bir soru bu ama çok saf. Bana ne AKP’den yahu? Ben AKP’yi 2002 Kasım-2004 Ekim arası destekledim, çünkü AB uyum paketlerini çıkardılar. Bir de 2005’te Boğaziçi’nde Ermeni Kongresi’nin toplanmasına izin verdikleri zaman. O Cemil Çiçek’e rağmen.
Ne zaman bitti desteğiniz?
2005’ten sonra bitti, çünkü kendi reformlarından korktular. İzmir argosuyla fıydılar. Tüydüler. Ta ki Ergenekon patlayana kadar, Ergenekon patlayınca yine destek verdim.
Yalnız orada da insanın aklına bir şey takılıyor, acaba neden Ergenekon soruşturması 5 Mayıs 2007’taki Erdoğan-Büyükanıt zirvesinden sonra başladı (12 Haziran 2007); siz onu çözebildiniz mi Hocam?
Dikkat edersen bu dava muvazzaflara ilişmiyor. Muvazzaflarla da zaten kavgalı olan emeklilere ilişiyor. Zaten muvazzaflara dokunsa, askeri mahkemeye gider dava ve Şemdinli gibi olur. Ayrıca şunu da söyleyeyim, benim için hiç fark etmez Derin Devlet’e niye dokunulduğu; bir kere dokunulsun, yeter. Çok mu gördük böylesini? Susurluk’ta mı gördük? Şemdinli’de mi? Bunlar şımarık çocuk gibi vallahi.
Ama sessiz kalmakla eleştirdiğiniz sol kesim de diyor ki “Bu bir devlet operasyonu, biz bunun nesini alkışlayalım?”
Pes! Devlet kötülüğe karşı çıktığı zaman devlet desteklenmez diye bir kural mı var? Bunlar Marx ve Lenin’de kalmışlar, Poulantzas’ın “Devletin Göreli Özerkliği”ni bile duymamışlar. Kötülüğe karşı kim çıkarsa ben desteklerim. Su koyverdiği anda da vururum.
Ben şu anda bir sürü rezillik yapan AKP’ye vurmuyorsam, onunla mukayese edilmeyecek daha rezil durumlar var sırada. Görmüyor musun, Gül’ün Erivan ziyareti için burada Baykal “Sakın gitme!” diyor, orada Koçaryan “Sakın gelme!” diyor. Aynı hamurun adamları bunlar. Milliyetçinin Ermeni’si-Türk’ü olur mu? Ortada 280 tane el bombası saklayarak gezinen muhteremler varsa bitmiştir olay. Politika mı olurmuş silaha karşı?
Bu görüş ayrılığı sizce solda ne kadar derin bir bölünme yaratmıştır?
Çekoslovakya işgali olunca Aybar ilk defa sesini yükseltti. Cesur bir sesti. Bizdeki ilk bölünme buna, 1968’e kadar uzanır: Özgür sosyalizmle, Sovyetçi yani ezberci sosyalizm bölünmesi. Şimdiki Ergenekon bölünmesi 1968’dekinden çok daha ciddi ama iyi. Sol şimdi kendisiyle hesaplaşıyor, kendini bir hücreye kapamaya devam edip etmeyeceğini konuşuyor.
Hücrenin içinde ne var?
Hücrenin içinde ortodoks Marksistlerin sınıf kavramı var, başka bir şey yok. O sınıf kavramını muhafaza ederek ötesine geçmek isteyenlere de “neoliberal” diyorlar. Bu tabii affedersin “Onun-bunun çocuğu” demek.

Şu aşamada particilik zor
Size denilen “sol liberal”...
Neoliberal de diyorlar, hiç merak etme. Ama bu şu an bir tek bizde değil, bütün dünyada böyle. Çünkü sol her yerde zayıf. Çünkü büyük bir üretim biçimi değişikliği yaşıyoruz. Milli kapitalizmden, uluslararası kapitalizme geçiyoruz. Yeni üst yapı daha oluşmadı. Aslında sol bu boşluğu iyi kullanmalı.
Ne yaparak?
Dünya bir süreliğine sanayi devriminin birinci aşamasına geri dönmüş vaziyette: Sermaye güçlü ve örgütlü, emek zayıf ve örgütsüz. Fabrika’da 100 kişi çalışırken dışarıda 10 bin kişi bekliyorsa ne grevi yapacaksın. Ama bu böyle sürmeyecek. Sermayenin büyük vurgunu yatırıma dönüşüyor. Emek yine güçlenecek. Bu dönemde bizim yapmamız gereken çok önemli şeyler var: 1- Demokratlaşmaya çalışmak, çünkü değiliz;
2- Kapsama alanımızı bütün ezilmiş-dışlanmışlara genişletmeye çalışmak, çünkü çok dar;
3- Devletçilikten uzaklaşıp bireyin mutluluğunu hedef almak, çünkü devletçiyiz ve bu yüzden de oy almak hayal. Bunları yaptığı takdirde sol ikinci döneme çok iyi bir hazırlıkla girer ve halkı kazanır.
Sizce bunun siyasetteki karşılığı ne olmalı?
Şu aşamada particilik yapmak zor ama hiç olmazsa bir çatı örgütlenmesi olmalı. Gruplar sidik yarışı yerine birbirinin ne yaptığını bilmeli. Ortak karar gerektiğinde otomatik olarak bir araya getirecek bir çatı lazım.

Ankara’da her yerin ışıkları sönse bile herhalde bir TESAV’ınkiler sönmez. Bilin ki saat kaç olursa olsun birileri hâlâ ya seçim sonuçlarını derliyordur, ya Türkiye’nin rakamlarını istifliyor, ya seminer veriyor ya da siyaset okulu programını hazırlıyordur.

TOPLUMSAL EKONOMİK SİYASAL ARAŞTIRMALAR VAKFI (TESAV) BAŞKANI EROL TUNCER:

Türkiye heyecanını kaybetti
Yerel seçimlerde sosyal demokratlar bütün şikâyetlerine rağmen oyunu yine CHP’ye, DSP’ye verecek. Ama sonra bakacaklar, bu partilere. Gelişme olmazsa toplumdaki birikmiş tepki mutlaka uç verecek
Eğer bu seçimde de başarısız sonuç alınır, fakat ertesi sabah ‘Biz oyumuzu artırdık’ denir de partide değişime gidilmezse o anda bir ya da birkaç partinin kurulmasına gerekli ortam hazırlanmış olur

Erol Tuncer, ilk “Ben CHP’liyim” dediğinde 12 yaşındaymış. CHP üyesi olduğu ilk günün üzerinden 51 yıl geçmiş. Ve şimdi Tuncer hayatında ilk kez diyor ki, “Yerel seçimlerden sonra yeni bir parti kurmak gerekebilir.”
Diziyi hazırlama aşamasındayken birkaç siyasetçiyle bu cümleyi paylaştığımızda şaşırdılar, “Bunu Erol Tuncer mi söylüyor?” diye. Çünkü Tuncer’in CHP inadı malum; yıllarca dışında kalsa bile “CHP” demekten vazgeçmemiş bir siyasetçi. Onunla büyümüş, gençlik kollarında çalışmış, sonra milletvekili seçilmiş, hatta bakan olmuş, bir zamanlar yönetmeyi isteyecek kadar kendini içinde mutlu hissetmiş, elleriyle yeniden açmış ve şimdi 70 yaşındayken CHP’yle vedalaşmak üzere.
Bunu kim bu kadar yaşanmışlıktan sonra yapsa acı da çeker, o yüzden Erol Tuncer’in konuşurken sesine, gözlerine yansıyan acıyı tahmin edersiniz. Aslında bize gönderdiğiniz pek çok e-mailde de benzer acıyı okuyoruz. Gelinen nokta gerçekten ilginç ve soldaki arayış galiba giderek daha tazyikli olmaya başlıyor. O nedenle kızacakların dahi tecrübeli siyasetçiyi bir de bu gözle okumalarını öneririz:
Sizce eksik olan ne?
Türkiye olarak somut hedeflerimiz yok, sosyal demok-ratların da söyleyecek lafı yok. Bir genel hedefimiz var, gelişmek istiyoruz; o kadar. Ama nasıl olacak, onun hedefleri yok. AB bile hedef olmaktan çıktı.

İnandırıcı proje şart
Ne oluyor hedef olmayınca?
Kamuoyuna anlatacak bir şeyiniz olmuyor. Kamuoyu sizden birtakım hedefler duymazsa, onlara projeler anlatılmazsa heyecanını yitiriyor. Şu anda Türkiye de heyecanını kaybetmiş bir ülke.
Projeler gerçekten insanlar için bu kadar önemli mi?
Çok önemli, mesela şu anda bence hazırlanması gereken en önemli proje yoksulluk projesidir, ama SHP dışında kimseden duymadım. Kaldı ki sadece proje üretmek de yetmez. Bu projelerin inandırıcılığını da anlatmak zorundasınız. Onu anlatacak olan da liderdir, yanındaki kadrodur. İnsanlar ancak o zaman kendilerine anlatılanlardan heyecan duyarlar.
Siz sosyal demokratları en son ne zaman heyecanlıyken gördünüz?
En son 1992’de CHP yeniden açılırken... O açılış çalışmalarını yürüten kurulun eşgüdüm sorumlusuydum ve bizzat tanık oldum.
Toplumda müthiş bir heyecan vardı. Herkeste “CHP şemsiye vazifesi görür, bütün sol bu şemsiye altında birleşir” diye umut doğmuştu. Herkes tek yürek olmuş, gönüllü bir disiplinlilikle çalışmıştı. Onlar benim için hâlâ çok değerli anılardır.
Sonra ne oldu?
Açılış kurultayına giderken iki görüş çarpıştı. Biz, açıldıktan sonra merkez solda birleşmeyi istiyorduk. Deniz Baykal ve arkadaşları da ünlü “Biz gümbür gümbür gideriz, herkes arkamızdan gelir” görüşlerindeydiler.
Sonuç?
Açılıştan hemen sonra yapılan 1994’teki yerel seçimde CHP 4.7 oy alabildi, 95 genel seçiminde ise barajı ancak 10.7’yle geçebildi.

İnsanlar iyice küstü
Ne oldu sizce?
Ortak bir düşünce etrafında birleşmediyseniz başarı sağlayamıyorsunuz. Taban tüm solun birleşme hedefini benimsemişken böyle düşünmeyen bir yönetim gelince heyecan orada söndü. Parti örgütü kurulurken de işe dışlayıcı tavırla başladılar. İnsanlar iyice küstü.
Toplumda şimdi heyecan yok dediniz, peki yerinde ne var?
Öfke! Zaten hepimizin başındadır, yolda rastlayan insanların bana ilk sözü “Ya ne olur yeni bir şey yapın, bizi kurtarın.” Telefon açıyorlar, “Niye boş oturuyorsunuz, biz ümidimizi sizlere bağlamışız, niye bir şey yapmıyorsunuz” diyorlar.
Ama diğer yandan da AKP hâlâ açık farkla önde deniyor?
Aslında hangi iktidar olsa ikinci döneminden sonra, hele de bu kadar yanlışlar yaptıysa yıpranır. Ama AKP yıpranma sürecine girdiği halde dediğiniz gibi oylarının azalmayacağı tartışılıyor. Doğal olmayan bir durum ve tek bir şeyin göstergesi: İnsanlar AKP’den umudunu kesse bile dönüp şu muhalefet partisine oy vereceğim diye bir güven içinde değil.
O zaman malum tartışılan soruyu size de soralım: CHP mi dönüştürülmeli, yeni bir parti mi kurulmalı?
Şimdi teorik olarak yeni parti kurulmalı, ancak ilginçtir toplumun mevcut partilerden şikâyet eden sosyal demokrat seçmeni dahi yeni kurulmuş partilere fazla cömert davranmıyor. Diğer yandan CHP’nin dönüştürülmesi umudu da giderek kayboldu. Yapısı asla buna izin vermiyor. 

Birikmiş tepki uç verecek
Başka hangi şık kaldı?
Şimdi yerel seçimlerde sosyal demokratlar bütün şikâyetlerine rağmen oyunu yine CHP’ye, DSP’ye verecek. Haklılar da... Ama Mart 2009’dan sonra bakacaklar, bu partiler kendine çeki düzen veriyor mu vermiyor mu diye. Eğer istedikleri gelişmeyi görmezlerse toplumdaki bu birikmiş tepki mutlaka bir yerde uç verecek.
Ama nereden verecek?
Eğer bu seçimde de başarısız sonuç alınır, fakat ertesi sabah “Biz oyumuzu artırdık” denir de partide değişime gidilmezse o anda bir ya da birkaç partinin kurulmasına gerekli ortam hazırlanmış olur.
Mesela ne olursa Erol Tuncer o partilerden birinde yer alır?
İki şartım var: 1- O partinin kimliği benim kafamdaki sosyal demokrat tanımına uymalı. Yani toplumsal barışın ancak toplumsal adaletle sağlanabileceğine inanan, ekonomik gelişmeyi hedefleyen ve toplumsal eşitsizliklerin tümüne karşı çıkan bir anlayış. 2- Kadro şaibesiz olmalı.
Bu yapıdaki bir hareketten ümit duyar mısınız?
Ben hiç ümitsiz olmadım ki... Ayrıca bir toplumda bu kadar çok şikayet varsa, o zaten mutlaka kendine bir kanal açar.

YARIN: SHP GENEL BAŞKANI MURAT KARAYALÇIN, SOSYALİST ARAŞTIRMACI YAZAR ERDOĞAN AYDIN

Çözüm birliktelikte

SOL ÇIKIŞINI ARIYOR - 7 / Devrim Sevimay - Fotoğraf: YAVUZ ÖZDEN

'Birleşme' (ittihat) ve 'birliktelik' (ittifak) arasında çok önemli fark var. Birleşme özveriyi gerektiriyor, birliktelik ise bilinci, idraki... O nedenle benim dediğim modelde bir özveri söz konusu değil Her partinin genel başkanı yerinde yurdunda, genel sekreteri öyle, partinin kimliği öyle duruyor. Sadece tüzel kişiliklerle bir araya geliyorsun. Yeter ki ittifak yapılsın ben onun muhtarı bile olurum

Karayalçın, yılların solu birleştirme çabalarından artık biraz yorgun, ama ümitsiz değil. "Keşke yerel seçimlere kadar ortak adaylar çıkarılsa" görüşünde, ama en kötü ihtimalle sol yerel seçimlerde dibe vursa bile oradan büyük bir değişimle çıkacağına inanıyor.

SHP GENEL BAŞKANI MURAT KARAYALÇIN:

Murat Karayalçın, 1995'te Dışişleri Bakanı, Başbakan Yardımcısı ve dönemin soldaki büyük partisi SHP'nin Genel Başkanı'ydı. CHP'yle birleşince bunların üçünü de bıraktı. Sonra kendisi 2002'de tekrar SHP'yi kurdu ama solun birleşmesi projelerinden de hiç vazgeçmedi. 2004 yerel seçiminde beş sol partiyle güç birliği yaptı.
Ecevit'in sağlığı süresince defalarca görüşmeler yapıp kendisini ikna etmeye uğraştı.
22 Temmuz'da DSP-CHP ittifakında yer almak istedi; CHP istemeyince, hem seçimlere girmeyerek hem de sahada çalışarak bu ittifakı dışarıdan destekledi. Bugün Karayalçın gelecekten endişeli, o yüzden "Yeter ki solda birlik olsun, ben onun muhtarı bile olurum" diyor.
Bunu diyenin bir parti genel başkanı ve hatta 13 yıl önce bu ülkeyi yönetenlerden biri olduğunu düşünürsek, sol acaba gerçekten büyük bir uçurumun başında mı duruyor? Karayalçın'ı okuyup, kararınızı siz verin:
Solda güç birliği adına denenecek bir yol kaldı mı?
Bir tek solun bütünsel ittifakı. Kısmi ittifaklar oldu, birleşmeler oldu, ikili birleşmeler oldu ama bütünsel bir ittifak şimdiye kadar hiç denenmedi.
Ne demektir "bütünsel ittifak?"
"Birleşme" (ittihat) ve "birliktelik" (ittifak) arasında çok önemli bir fark var. Birleşme özveriyi gerektiriyor, birliktelik ise bilinci, idraki...  O nedenle benim dediğim bu modelde bir özveri söz konusu değil. Yine her partinin genel başkanı yerinde yurdunda, genel sekreteri öyle, partinin kimliği öyle duruyor. Sadece tüzel kişiliklerle bir araya geliyorsun.

İtalyan solu başardı
Siz bu İtalyan solunun "Zeytin Ağacı" modelini çok tutuyorsunuz değil mi?
Çünkü İtalyan solu da Türkiye solu gibi çok parçalı. İtalyanlar 1996'da 8 partili ittifak yaptılar. 2006'da sayıyı 17 partiye çıkardılar. 17 partinin toplam 4 milyon 600 bin üyesi vardı.
17 genel başkan ve örgüt ayrı bir yerde durdu, 4 milyon 600 bin üye bir araya getirildi. Kendi aralarında bir "başbakan adayı" çıkartmak için ön seçim yaptılar ve birini seçtiler. Sonra 17 partinin ortak bir programı hazırlandı.
17 partiden acaba nasıl bir program çıkmıştır ortaya?
Ben o programı Türkçeye çevirdim ve gördüm:
1- Ayrıştıkları konuları bir yana bırakıyorlar.
2- Mutabakata vardıkları konuları ayrıntılandırıyorlar.
3- İtalyan seçmenine çok somut, parasal büyüklüklerini bile yazarak projeler sunuyorlar.
Bu şekilde iki seçim kazandılar. Ve ben 15 Mayıs 2006 günü bu modelin mimarı Prodi'yle başbakanlık sarayında sordum: "Nasıl sağladınız bunu?"
Prodi, "Çünkü biz iktidar olmak istiyorduk" dedi. 
Büyülü söz bu mu?
Bizim solun bir numaralı sorunu bu: İktidara talip olmamak. Onun dışında yaptığımız elbette ki her tartışmanın büyük önemi var ama inanın bana bizim bu konuşmalarımızın toplumda bir karşılığı yok.
Bizim ne tartıştığımız halkımızı hiç ilgilendirmiyor, çünkü iktidara dönük bir yanı yok bunun. 

Halkımız gözünden anlar
Neyle ilgilenir halk sizce, sol ne yaparsa dönüp de bakar?
Birincisi bizim insanımızı korkutarak onu aktifleştiremezsiniz. Bizim insanımız korktuğunda pasifleşiyor, geri çekiliyor. Tam tersine güç görmeyi, güvenmeyi seviyor bizim insanımız. O yüzden onlara "Biz güçlüyüz, iktidara talibiz" demek gerekiyor.
İkincisi tıpkı İtalyanların yaptığı gibi sokaktaki adamların işine yarayacak bir programımız olmalı. Yani sokaktaki adam solun kendisi için bir çözüm olduğunu algılayabilmeli. Çünkü bizim halkımızın büyük çoğunluğu ne angaje solcu ne de angaje sağcı. O yüzden de halkın çok büyük bir bölümü iki şeye bakıyor:
1-Bunlar benim çoluğuma çocuğuma, hemşerilerime, komşularıma nasıl bir gelecek hazırlıyorlar?
2- Bunlar iktidara gelebilir mi?
Birincisinde yanılabiliyor galiba, ama ikincisini iyi biliyor, değil mi?
Bizim halkımız adamı gözünden anlıyor, iktidara gelecek mi gelmeyecek mi diye. Geçen yıl seçimlerden önce Ordu ve Giresun il başkanlarımıza sordum: Ne diyor hemşerilerimiz fındık fiyatıyla ilgili, diye. Dediler ki, "Müthiş tepki var."
Tamam o zaman, AKP'ye oy vermeyecekler, dedim. Bana yanıtları "Hayır AKP'ye oy verecekler" oldu. Ee nasıl olur bu?
"Çünkü" dediler, "Alternatif görmüyorlar."
O nedenle insanlarımızdan korkutarak oy istemek yerine, onlara "Biz güçlüyüz! Biz geliyoruz!" dememiz lazım. 

İttifakın muhtarı bile olurum
Kim diyecek "Biz güçlüyüz, geliyoruz" diye?
Biz SHP olarak 2007'de bir karar aldık. Biz herhangi bir ittifak için girişimde bulunmayacağız ama tüm sol, ülke genelinde ortak aday çıkarırsa, yani yerel iktidara talip olursa, onun içinde yer alırız, çözümü de şudur, dedik.
Böyle bir çözüm arayışı olsa siz belediye başkan adayı olur musunuz?
Bu soruyu bana geçen temmuz ayında Söz gazetesi de sordu. Ben de "Bırakın belediye başkan adaylığını, yeter ki bu ittifak sağlansın, ben muhtar adayı bile olurum" dedim. Ertesi gün CHP'den adını vermeyen bir yetkili "Bunlar hep böyledir işte, seçimler yaklaşırken bunları söylerler" diye bir demeç verdi. DSP de "Biz bir birliktelik düşünmüyoruz" dedi.
Peki, bu elinin tersiyle itmelerin sonu nereye gider sizce; siz yedi ay sonrasını nasıl görüyorsunuz?
Önümüzde iki senaryo var. Biri mutluluk senaryosu, öbürü hüzün senaryosu.
Önce mutluluğu alalım; sizce ne olabilir o mutluluk tablosu?..
AKP'yi çıkış noktasından, yani İstanbul Belediyesi’nden vurmak olabilir.
İhtimal var mı?
"İzmir'i, Çankaya'yı, Kadıköy'ü kaybetmeyeceğiz" anlayışıyla yok tabii. Kazanmak için önce talip olmak lazım. Bizim ortalama inancımızda "Niyet her şeyin başıdır" diye bir laf var. Gerçekten niyetin var mı yok mu, İstanbul'u kazanmak istiyor musun istemiyor musun? "Canım ne münasebet, tabii ki kazanmak istiyorum!"
Hayır o değil, hazır mısın bunun gereklerini yapmaya, önemli olan bu. Ama bu mutluluk senaryosunun işlemeyeceğini de görüyorum. 

Türk solu ayağa kalkacaktır
O da hüzün senaryosu mu oluyor?
O bir dibe vuruş senaryosudur. Çünkü AKP'nin bir seçim daha yeni bir başarı elde etmesi demek Türkiye tarihinin 58 yıllık siyasi çevriminin değişmesi demektir. Bu yalnızca solu ilgilendiren bir gelişme değildir, Türkiye'nin geleceğiyle ilgilidir.
Nedir bu?
1950'den bu yana 58 yıldır Türkiye'de bir siyasi parti tek başına milletvekili seçimini kazanıp hükümeti kurduğunda onu izleyen belediye seçimini, onu izleyen bir milletvekili seçimini daha kazanıyor. İkinci kez hükümet kuruluyor. Ama dördüncü seçimi kaybediyor ve bu çevrim 8'le 10 yıl arasında sona eriyor.
Eğer 2009'da 59 yıldır olan olmazsa yeni bir dönem başlayacaktır ve Türkiye siyaset alanıyla yeniden inşa edilecektir.
Yani sol için yedi ay sonra mutluluk yoksa da tufan var?
Mutlaka var ve ister mutluluk olsun ister hüzün senaryosu, yedi ay sonra Türkiye solu kesinlikle yeni kadrolarla, yeni isimlerle yeniden ayağa kalkacaktır. Belki önce dibe vuracak ama oradan yeniden çıkılacaktır.
Yani eğer siyaset boşluk kaldırmıyor yargısı doğruysa, ki bence doğru, solsuz bir Türkiye olamaz. 1 trilyon dolara yakın gelir yaratan bir ülkenin solu böyle kalamaz. Zaten Türkiye'nin koşulları da sola çağrıda bulunuyor. Ama peki nasıl olacak derseniz, işte onu da yedi ay sonra göreceğiz.

Erdoğan Aydın'ın yayımlanan kitapları arasında "Nasıl Müslüman olduk?", "Osmanlı Gerçeği", "Fatih ve Fetih", "Öteki Tarih", İslamiyet Gerçeği" (4 cilt), "Milliyetçilik: Türkiye'nin Çıkmazı", "Demokrasinin Dayanılmaz Ağırlığı", "Kimlik Mücadelesinde Alevilik", "İslamcılık ve Din Politikaları" var.  Fotoğraf: OZAN GÜZELCE

SOSYALİST TARİHÇİ-YAZAR ERDOĞAN AYDIN:

Öncelik AKP'ye seçenek
AKP'nin reformlarının tümü devletten gelen basıncı göğüslemeye yönelik iktidarda ku